Faktet që ishulli po shndërrohet në një koloni izraelite
Një zjarr i madh pranë Larnakës ka rikthyer në Qipro debate të forta për militarizimin e ishullit, sigurinë e banorëve dhe ndikimin në rritje të fuqive të huaja.
Më 27 korrik, rreth 120 hektarë tokë u shkrumbuan pranë poligonit ushtarak të Kaló Chorió, pasi një stërvitje ushtarake shkaktoi zjarrin gjatë asgjësimit të gjashtë raketavehedhëse RPG.
Era e fortë dhe bimësia e thatë favorizuan përhapjen e shpejtë të flakëve, të cilat kaluan përtej zonës ushtarake dhe u drejtuan drejt fshatrave Agia Anna dhe Psevdas.
Banorët u evakuuan vetëm rreth pesë orë pas shpërthimit të zjarrit, ndërsa shpërthimet e vazhdueshme brenda poligonit e vështirësuan punën e zjarrfikësve.
Banorët pretendojnë se nuk bëhet fjalë për një incident të izoluar. Sipas tyre, zjarre të ngjashme janë përsëritur për të tretin vit radhazi dhe në të kaluarën predha kanë përfunduar pranë shkollës lokale.
Për këtë arsye, komunitetet e zonës, së bashku me organizata mjedisore dhe forca politike, kërkojnë prej kohësh mbylljen ose zhvendosjen e poligonit.
Ministri i Mbrojtjes, Vasilis Palmas, e ka cilësuar ngjarjen si pasojë të “mungesës së profesionalizmit”, duke urdhëruar hetime për shkeljen e protokolleve që ndalojnë shpërthimet gjatë muajve të nxehtë.
Policia dhe Garda Kombëtare kanë zhvilluar hetime të veçanta, ndërsa një hetim i brendshëm ka evidentuar përgjegjësi disiplinore për neglizhencë ndaj disa oficerëve.
Por zjarri shumë shpejt mori edhe një dimension politik. Media qipriote Dialogos raportoi për përfshirjen e mundshme të personelit ushtarak amerikan dhe izraelit në operacionet e zhvilluara në zonë.
Ministria e Mbrojtjes nuk e konfirmoi dhe as e mohoi informacionin, duke deklaruar se pritet raporti i hetuesit. Këtu qëndron edhe shqetësimi më i madh i një pjese të shoqërisë qipriote.
Ishulli, i pavarur që prej vitit 1960, mbetet një territor me rëndësi të jashtëzakonshme strategjike. Britania e Madhe ruan bazat sovrane të Akrotirit dhe Dhekelias, të cilat janë të rëndësishme për operacionet dhe inteligjencën perëndimore në Mesdhe dhe Lindjen e Mesme.
Në veri, Qiproja mbetet e ndarë që prej ndërhyrjes turke të vitit 1974. Turqia kontrollon pjesën veriore, të vetëshpallur Republika Turke e Qipros Veriore dhe të njohur vetëm nga Ankaraja. Nikozia, e ndarë nga “Green Line”, mbetet simboli i kësaj ndarjeje.
Ndërsa ndikimi rus në ishull është dobësuar pas luftës në Ukrainë dhe sanksioneve perëndimore, Qiproja është afruar edhe më shumë me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin. Bashkëpunimi ushtarak, stërvitjet e përbashkëta dhe interesat në sigurinë energjetike e kanë forcuar këtë lidhje.
Në të njëjtën kohë, prania izraelite është bërë gjithnjë e më e dukshme edhe në jetën ekonomike. Qindra mijëra turistë izraelitë vizitojnë çdo vit ishullin, ndërsa kompanitë izraelite janë përfshirë në projekte të shumta ndërtimore dhe në tregun e pasurive të paluajtshme.
Për shumë qipriotë, kjo prani nuk shihet më thjesht si turizëm apo investim i huaj, por si një proces që po ndryshon gradualisht karakterin e ishullit. Kjo ka ushqyer edhe teori dhe dyshime rreth zjarreve.
Disa banorë besojnë se shkatërrimi i zonave natyrore mund të ulë vlerën e tokës dhe më pas të krijojë mundësi për blerje dhe zhvillim ndërtimor.
Mekanizmi është i thjeshtë: toka e mbrojtur ka vlerë më të ulët për shkak të kufizimeve të ndërtimit, ndërsa zhdukja e ekosistemit mund të përdoret më vonë si argument për ndryshimin e statusit urbanistik.
Kështu, një ishull i vogël mesdhetar është kthyer në një pikë ku përplasen interesat ushtarake, gjeopolitike dhe ekonomike.
Për shumë qipriotë, frika nuk është më vetëm se mund të humbasin sigurinë apo tokën, por se Qiproja mund të shndërrohet gradualisht në një territor ku vendimet për të ardhmen e saj merren gjithnjë e më shumë nga interesa që vijnë nga jashtë. /tesheshi
