Një qerthull që bën të pamundur objektivat e cilësisë së ajrit
Ndotja nga zjarret gjithnjë e më intensive në pyje dhe valët e nxehtësisë mund të minojnë dhe ngadalësojnë përpjekjet globale për të përmirësuar cilësinë e ajrit, si dhe aftësinë për të mbrojtur shëndetin e njeriut, njoftoi të hënën, më 7 shtator, Agjencia Meteorologjike e Kombeve të Bashkuara (WMO), duke paralajmëruar se ndryshimi i klimës po e bën më të vështirë përmbushjen e objektivave ndërkombëtare të cilësisë së ajrit.
Në raportin e saj vjetor mbi cilësinë e ajrit dhe klimën, WMO tha se ndotja e ajrit dhe ndryshimi i klimës janë të lidhura ngushtë dhe duhet të adresohen përmes politikave të koordinuara, jo në izolim.
Ajo paralajmëroi se përmbushja e udhëzimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) për cilësinë e ajrit do të bëhet gjithnjë e më e vështirë, pasi zjarret ekstreme kanë më shumë gjasa të ndodhin në të ardhmen.
“Ato po bëhen një burim në rritje i ndotjes së dëmshme të ajrit pavarësisht faktit se, për shkak të rregulloreve të shumta të reja, emetimet nga industria dhe transporti janë ulur në shumë vende të zhvilluara”, thuhet në raport.
“Pavarësisht se sa i pastër është qyteti ose rajoni juaj… nëse jeni subjekt i ndotjes së shpeshtë nga zjarret në pyje, kjo gjithashtu mund të ndikojë negativisht në cilësinë e ajrit në ato rajone”, tha për Reuters Lorenzo Labrador, një shkencëtar në WMO.
Raporti thekson posaçërisht ndikimin në rritje të grimcave të imëta, të njohura si PM2.5, dhe ozonit në nivelin e tokës, një gaz i dëmshëm në shtresat e poshtme të atmosferës, në rritjen e sëmundjeve të frymëmarrjes dhe kardiovaskulare.
Studimi i cituar nga raporti zbuloi se zjarret ekstreme dhe tymi i rrezikshëm janë trefishuar globalisht që nga vitet 1990 dhe ka të ngjarë të kenë kontribuar në efektet – gati 100,000 vdekje shtesë në vit midis viteve 2010 dhe 2018.
WMO gjithashtu bën thirrje për monitorim më të mirë të ndotësve dhe aerosoleve, duke përfshirë karbonin e zi dhe mikroplastikën. Ai paralajmëron se monitorimi i tyre është ende shumë i dobët pavarësisht pranisë së tyre të përhapur në atmosferë.
Ky vit u shënua nga nxehtësia ekstreme dhe zjarret shkatërruese të pyjeve në shumë pjesë të Evropës – ndër të tjera në Spanjë, Francë, Greqi….
WMO thekson se nxehtësia ekstreme po bëhet më e shpeshtë, më intensive dhe më e gjatë ndërsa planeti ngrohet.
Raporti i ri thotë se përqendrimet e PM2.5 në vitin 2025 ishin mbi mesataret afatgjata në Kanadanë veriore, pjesë të Rusisë dhe Afrikën perëndimore-qendrore për shkak të rritjes së aktivitetit të zjarreve, ndërsa Spanja veriperëndimore ishte një pikë e nxehtë pas zjarreve të mëdha në fund të verës.
“Grimcat që krijohen pas zjarreve në pyje janë veçanërisht të dëmshme sepse përmbajnë shumë kimikate toksike”, tha Labrador, duke shtuar se thithja e tyre mund të shkaktojë inflamacion në të gjithë trupin, gjë që mund të rezultojë në zhvillimin e sëmundjeve të mushkërive. /tesheshi
