Teologjia ekstremiste e sionizmit të krishterë e ndërthurur me nacionalizmin kolonizator hebre
Nga Khalid El-Awaisi
Për më shumë se një muaj, besimtarëve myslimanë u është ndaluar hyrja në Xhaminë Al-Aksa — një mbyllje që godet zemrën e identitetit të Jerusalemit dhe rrezikon një nga vendet më të shenjta të Islamit. Në qendër të kësaj krize qëndron ndërthurja e ideologjive sioniste hebreje dhe të krishtera, ku ambicia politike dhe fanatizmi fetar ndërthuren, duke kërcënuar të riformësojnë të ardhmen e njerëzimit.
Rrënjët e idesë
Tradita hebreje e lidh rindërtimin e tempullit dhe mbledhjen përfundimtare të hebrenjve në Palestinë me ardhjen e Mesisë (Mashiach), i cili do të bashkonte popullin e shpërndarë dhe do të rindërtonte “Tempullin e Tretë”. Historikisht, shumë hebrenjë fetarë e kanë kundërshtuar këtë bindje të sionizmit modern laik, duke këmbëngulur se ky proces duhet të jetë pasojë e vullnetit hyjnor dhe se nuk mund të ndodhë përpara epokës mesianike. Megjithatë, formësimi sionist i shtetit-komb modern të Izraelit mbi baza laike ka çuar në krijimin e rryme mendimi ekstremiste, e cila kërkon që “shpëtimi” të diktohet në mënyrë aktive nga dora e njeriut. Axhenda e tyre më e fshehur: ajo që dikur shihej si një lëvizje margjinale, sot ka depërtuar në rrymën kryesore të politikës izraelite, duke ushtruar ndikim në kupolën e pushtetit. Brenda kësaj trajektoreje, pushtimi po përgatit terrenin që rrënimi i Al-Aksasë dhe ringritja e “Tempullit të Tretë” të shndërrohen në simbol qëndror të identitetit kolektiv të Izraelit.
Sionizmi i krishterë
Sionizmi i krishterë — veçanërisht në rrymat fundamentaliste ungjillore — mbështetet në një lexim literal të Biblës, duke parashikuar kthimin e hebrenjve në Palestinë, themelimin e një shteti me Jerusalemin si kryeqytet dhe ndërtimin e një tempulli në vendin e Xhamisë Al-Aksa si parakusht për rikthimin e Krishtit. Me origjinë në Europën protestante, shumë përpara shfaqjes së sionizmit hebre, kjo teologji përqendrohet te profecia e Armagedonit — një përballje kataklizmike midis forcave të së ashtuquajturës së mirë (Izraeli dhe sionistët e krishterë) dhe së keqes (muslimanët) — që kulmon me asgjësimin e jobesimtarëve dhe, sipas vetë profecisë, edhe të dy të tretave të hebrenjve. Kjo doktrinë është përhapur gjerësisht, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara, ku shërben si bazë ideologjike për një mbështetje të palëkundur politike ndaj politikave të jashtme pro-izraelite dhe për një lobim të strukturuar e të vazhdueshëm.
Konvergjenca dhe aleanca
Ideja e një shteti tampon hebre në Palestinë e ka zanafillën te sionizmi i krishterë, përpara se të artikulohej nga sionizmi hebre. Nga Britania e shekullit XIX deri te Shtetet e Bashkuara sot, sionizmi i krishterë ka ofruar mbulim ideologjik dhe mbështetje perëndimore, duke lehtësuar realizimin e projeksioneve profetike. Zhvillimet e fundit — si njohja nga Shtetet e Bashkuara e Jerusalemit si kryeqytet i Izraelit dhe plani i paqes i vitit 2020, i njohur si “Marrëveshja e Shekullit” — e dëshmojnë këtë përputhje të qëndrueshme.
Gjatë dy dekadave të fundit, sionistët fetarë hebrenj e kanë forcuar aleancën me sionizmin e krishterë, duke e përdorur atë për të përshpejtuar judaizimin e Al-Aksasë dhe Jerusalemit. Ajo që nisi si ndërhyrje sporadike është kthyer në një praktikë të institucionalizuar adhurimi, që e ndan xhaminë si në kohë, ashtu edhe në hapësirë. Sot, Al-Aksa ose mbyllet plotësisht, ose rihapet vetëm sipas kushteve të Izraelit — një hap i qartë drejt “Tempullit të Tretë”. Kjo aleancë pasqyrohet edhe në projektin e “mëshqerrës së kuqe”: pavarësisht ndalimeve rabinike për shkak të papastërtisë rituale, ungjillorë amerikanë kanë financuar mbarështimin përmes ndërhyrjeve gjenetike të mëshqerrave të kuqe, me qëllim mundësimin e riteve të pastrimit dhe hyrjes masive të hebrenjve në Al-Aksa, duke avancuar kështu përgatitjet për ndërtimin e tempullit.
Është me rëndësi të theksohet se kjo aleancë nuk mbështetet në afërsi të ndërsjellë. Historikisht, sionizmi i krishterë është zhvilluar mbi korniza që i trajtonin hebrenjtë si instrumente në një narrativë më të gjerë apokaliptike, dhe jo si partnerë në besim. Megjithatë, sionizmi hebre e ka përdorur gjithnjë e më shumë këtë mbështetje si thelbësore për projektin e vet politik, ndërsa sionistët e krishterë e shohin atë si mjet për të përshpejtuar përmbushjen e profecive të fundit të kohëve. Si rrjedhojë, kemi një konvergjencë të nxitur nga qëllime të përbashkëta politike dhe fetare — një përpjekje për të përshpejtuar përmbushjen e profecisë përmes veprimit njerëzor.
Dallimet themelore
Për sionistët hebrenj, Tempulli mishëron përmbushjen e një besëlidhjeje hyjnore me “popullin e zgjedhur” — shprehjen më të lartë të fatit të tyre kombëtar. Për sionistët e krishterë, megjithatë, ai përbën thjesht një hap ndërmjetës në një profeci apokaliptike që kulmon me shkatërrimin si të hebrenjve, ashtu edhe të muslimanëve. Kështu, hebrenjtë reduktohen në pengje të një drame më të gjerë eskatologjike dhe destinohen për shfarosje në një kataklizëm që parashihet të jetë më i madh se Holokausti. Sionistët hebrenj nuk janë të pavetëdijshëm për këtë “fund të lojës”, megjithatë Tempulli mbetet për ta arritja kulmore e aspiratave të tyre kombëtare dhe fetare. Të dyja lëvizjet manipulojnë shkrimet e shenjta për të justifikuar ambiciet e tyre, por vizionet e tyre përfundimtare divergojnë thellësisht — duke zbuluar një partneritet të ndërtuar mbi leverdinë e çastit dhe jo mbi një fat të përbashkët.
Nga teologjia në politikë
Ajo që dikur ishte një aspiratë teologjike e largët është shndërruar tashmë në një projekt të mirëfilltë politik. Doktrina e shembjes së Al-Aksasë ka kaluar nga spekulimi eskatologjik në sferën e politikave ndërkombëtare. Fuqitë perëndimore — veçanërisht Shtetet e Bashkuara — kanë adoptuar qëndrime që i bëjnë jehonë teologjisë së sionizmit të krishterë, duke ofruar mbulim diplomatik dhe mbështetje ushtarake për kontrollin e Izraelit mbi Jerusalemin dhe Palestinën. Kjo ndërthurje e teologjisë me politikën sjell pasoja globale: Jerusalemi nuk është më vetëm një çështje palestineze apo muslimane, por epiqendra e një përballjeje me përmasa botërore, ku zelli sionist përplaset me gjeopolitikën koloniale. Në qendër të kësaj përballjeje qëndron Xhamia Al-Aksa — jo thjesht si një vend i kontestuar adhurimi, por si një simbol i identitetit, sovranitetit dhe i së ardhmes së mbarë rajonit.
Përfundim
Doktrina e rrënimit të Al-Aksasë zbulon ndërthurjen më të rrezikshme të fesë së politizuar: teologjinë ekstremiste të sionizmit të krishterë të ndërthurur me nacionalizmin kolonizator hebre. Ajo që nisi si spekulim eskatologjik është shndërruar tashmë në një projekt politik të koordinuar, të mbështetur nga pushteti shtetëror dhe aleancat ndërkombëtare — dhe në qendër të kësaj përballjeje qëndron Xhamia Al-Aksa. Në këtë kontekst, përdorimi nga palestinezët i emërtimit “Operacioni Përmbytja e Al-Aksasë” nuk ishte thjesht një slogan, por shprehje e një beteje ekzistenciale. Mbrojtja e Al-Aksasë do të thotë mbrojtje e një simboli themelor të besimit, dinjitetit dhe drejtësisë. Garantimi i saj nuk lidhet vetëm me ruajtjen e xhamisë dhe të identitetit kolektiv të Ummetit (bashkësisë muslimane), por është thelbësor edhe për të parandaluar shndërrimin e Jerusalemit në epiqendër të një projekti apokaliptik, duke mbrojtur kësisoj njerëzimin nga rreziqet e një katastrofe dhe kaosi në shkallë globale.
Marrë nga Observer.al
Opinionet e shprehura në këtë artikull i përkasin autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht politikën editoriale të faqeve publikuese.
