Një frikë nga spiunazhi e presidentit amerikan apo luftë kundër Kinës?
Administrata Trump ka ndaluar importin e robotëve humanoide dhe me katër këmbë, duke pretenduar se ata janë një “rrezik” për sigurinë kombëtare. Por edhe nëse ka diçka të vërtetë në këtë, shumë mendojnë se Trump dëshiron vetëm robotë amerikanë.
Komisioni Federal i Komunikimeve i SHBA-së (FCC) justifikon ndalimin e importit të robotëve duke pretenduar se robotë të tillë “shtëpiakë” “mbledhin të dhëna që aktorët keqdashës mund të përdorin për të monitoruar qytetarët amerikanë, për të forcuar aftësitë e shërbimeve të inteligjencës së huaj ose për të marrë kontrollin nga distanca të robotëve”.
Edhe nëse vendimi ndalon importet nga çdo vend, është e qartë për të gjithë se vendimi drejtohet kryesisht kundër Kinës. Vitin e kaluar, 85 përqind e robotëve humanoide në botë u krijuan në atë vend, sipas bankës britanike Barclays.
A janë vërtet spiunë?
Zyrtarët amerikanë paralajmërojnë se robotët (kinezë) humanoide dhe katërkëmbësh mund të mbledhin të dhëna të detajuara të vendndodhjes dhe informacione personale, se ato mund të kontrollohen nga distanca dhe se ato paraqesin një “rrezik për infrastrukturën kritike në SHBA”. Shërbimi është veçanërisht i shqetësuar për qëllimin e mundshëm të dyfishtë të robotëve, pra përdorimin civil dhe ushtarak.
Unitree Robotics, një nga prodhuesit kryesorë të robotëve në Kinë, është në listën e Pentagonit si një kompani që bashkëpunon gjithashtu me ushtrinë kineze. Robotët e saj janë përdorur në ushtrime ushtarake.
U zbulua gjithashtu se robotët Unitree kanë të meta sigurie që u lejojnë hakerëve të marrin kontrollin me një komandë zanore, pas së cilës një robot mund të kontrollojë të tjerët.
Uashingtoni është gjithashtu i shqetësuar për mundësinë që një numër i madh robotësh të lirë kinezë po dërgojnë të dhëna të botës reale në sistemet kineze të inteligjencës artificiale që po i arrijnë me shpejtësi konkurrentët amerikanë.
Kërcënimi është kryesisht teorik për momentin, pasi shumica e robotëve humanoide komercialë janë ende në fazat e hershme të zhvillimit, shkruan DW.
Kina kërcënon me hakmarrje
Kina mohon akuzat dhe pretendon se SHBA-të, nën pretekstin e sigurisë kombëtare, po ndjekin një politikë proteksioniste për të kufizuar teknologjinë kineze. Pekini pritet të përgjigjet me kundërmasa që mund të përfshijnë kufizime në eksportin e lëndëve të para të nevojshme nga prodhuesit amerikanë të robotëve për të rritur prodhimin.
Administrata Trump nuk e fsheh përpjekjen e saj për të ndihmuar industrinë vendase, amerikane të robotëve, e cila në të njëjtën kohë mbështetet nga pothuajse një trilion dollarë (rreth 870 miliardë euro) në zhvillimin e inteligjencës artificiale. Sipas vlerësimeve, presidenti amerikan dëshiron të sigurojë që kompani si Figure AI, Tesla Optimus dhe Agility Robotics të mbrohen nga prodhuesit kinezë që prodhojnë sasi të mëdha robotësh, robotët e të cilëve shpesh kushtojnë gjysmën e çmimit të konkurrentëve amerikanë ose edhe më lirë.
Uashingtoni ka vendosur tashmë kufizime të ngjashme për dronët dhe panelet diellore kineze, dhe tani vendos një tarifë prej 100 përqind për automjetet elektrike kineze.
Sa kohë u duhet robotëve “amerikanë”?
Ndalimi interpretohet gjerësisht si përpjekja e Trump për të blerë kohë pasi pala amerikane u habit nga shpejtësia me të cilën Kina rriti prodhimin e robotëve.
Sipas firmës kërkimore Omdia, Kina ka gjashtë kompani midis dhjetë kompanive më të mira në botën e robotikës. Këto kompani dorëzuan pothuajse 11,600 robotë humanoide vitin e kaluar, ndërsa kompanitë amerikane dorëzuan vetëm disa qindra.
Bank of America parashikoi në mars se dërgesat mund të arrinin rreth 90,000 deri në fund të këtij viti.
SHBA-të shihen gjerësisht si një lider në zhvillimin e “trurit” të robotëve falë inteligjencës artificiale të përparuar, ndërsa Kina po udhëheq në prodhimin masiv të robotëve më të lirë me trupa më të lëvizshëm falë aktivizuesve me performancë të lartë, ose “muskujve” robotikë.
Rush Doshi i Këshillit të SHBA-së për Marrëdhëniet me Jashtë e përshkroi ndalimin si “një nga masat më të rëndësishme për të mbështetur ekosistemin e robotëve amerikanë deri më sot”.
Një shpatë me dy tehe
Evan Beard, CEO i Standard Bots, një prodhues i krahëve robotikë, tha se administrata Trump po i dërgonte Kinës një mesazh “të qartë”.
“Robotët janë një teknologji që Amerika duhet ta udhëheqë dhe kontrollojë, dhe robotët e prodhuar me subvencione të huaja nuk do të lejohen të dominojnë padrejtësisht tregun amerikan të robotikës…” shkroi Beard në platformën X.
Kritikët thonë se ndalimi mund të ngadalësojë zhvillimin e inteligjencës artificiale amerikane, sepse studiuesit aktualisht përfitojnë nga aftësia për të testuar në robotë të lirë kinezë.
“Kufizimet mund të zvogëlojnë rreziqet e sigurisë, por ato në vetvete nuk krijojnë një ekosistem konkurrues vendas”, shkroi Georg Stieler, një konsulent i industrisë së robotëve, në platformën X.
Rrjeti amerikan i biznesit CNBC citoi Marc Einstein të Counterpoint Research të thoshte se ndalimi ishte “lajm i keq për prodhuesit kinezë të robotëve humanoide që planifikojnë të dalin në bursë në muajt e ardhshëm”.
Einstein paralajmëron se Pekini tani mund të “kufizojë më tej shitjen e metaleve të rralla tokësore për kompanitë amerikane dhe… të kufizojë aksesin në tregun kinez për kompanitë amerikane si Tesla dhe Nvidia”.
Kush dëshiron të blejë robotë të tillë?
Barclays vlerëson se tregu, i cili sot vlen vetëm dy deri në tre miliardë dollarë (1.7 deri në 2.6 miliardë euro), në skenarin më optimist mund të arrijë në 200 miliardë dollarë (rreth 174 miliardë euro) deri në vitin 2035, nëse “truri”, aftësitë fizike dhe bateritë e robotëve përmirësohen më tej.
Elon Musk është edhe më optimist dhe pohon se Optimus i Tesla-s mund të bëhet “produkti më i madh ndonjëherë“, me shitje afatgjata që potencialisht mund të arrijnë dhjetë miliardë dollarë (rreth 8.7 miliardë euro).
Ai beson se robotët, të cilët sot shiten për rreth 100,000 dollarë (rreth 87,000 euro), me prodhim masiv përfundimisht mund të kushtojnë midis 20,000 dhe 30,000 dollarë (rreth 17,000 deri në 26,000 euro) secili, duke i bërë ata mjaft të lirë për fabrikat, depot dhe më vonë për familjet.
Kombinimi i parashikimit të Barclays dhe çmimit të synuar të Musk sugjeron se midis shtatë dhe dhjetë milionë robotë humanoide mund të shiten çdo vit deri në vitin 2035.
Në afat të shkurtër, robotët humanoidë pritet të marrin përsipër punë të përsëritura dhe fizikisht të kërkuara në depo dhe fabrika. Më vonë, ata mund të zgjerohen në kujdesin shëndetësor, kujdesin për të moshuarit dhe punët e shtëpisë. /tesheshi
