Kablloja telegrafike transatlantike e vitit 1866 shënoi fillimin e një epoke të re
Në historinë e teknologjisë, pak projekte kanë pasur ndikim aq të madh sa kablloja e parë funksionale telegrafike transatlantike.
Në shekullin XIX, ajo u cilësua si ekuivalenti viktorian i projektit “Apollo” dhe u krahasua me mbërritjen e Kristofor Kolombit në Amerikë. Madje, disa besonin se komunikimi i shpejtë mes kontinenteve do të ndihmonte edhe në vendosjen e paqes.
Kur shtrimi i kabllos u përfundua me sukses në vitin 1866, u dëshmua se informacioni mund të udhëtonte nga Evropa në Amerikë përmes një lidhjeje të drejtpërdrejtë nën Oqeanin Atlantik.
Ishte një moment që ndryshoi përgjithmonë mënyrën se si bota komunikonte. Historia është rrëfyer në librin e ri “Lightning Beneath the Sea” nga James Tabor. Rrëfimi ka marrë një rëndësi të re edhe sot, kur jeta moderne, ekonomia dhe interneti varen nga mijëra kilometra kabllo nëndetëse që shtrihen në fund të oqeaneve.
Në një farë mënyre, kablloja transatlantike ishte ura mes dy epokave. Bota e çelikut, avullit dhe makinerive po hynte në një fazë të re, ku informacioni do të bëhej po aq i rëndësishëm sa mallrat dhe energjia.
Një ide që dukej e pamundur
Në qendër të projektit ishte Cyrus Field, një biznesmen amerikan që kishte bërë pasuri në industrinë e letrës. Në vitin 1853, në moshën vetëm 34-vjeçare, ai u tërhoq nga biznesi dhe filloi të kërkonte një sipërmarrje të re.
Në atë kohë, telegrafi elektrik po ndryshonte mënyrën e komunikimit. Field u përfshi fillimisht në një projekt për ndërtimin e një linje telegrafike drejt Newfoundland-it. Por ambicia e tij shkoi shumë më larg.
Duke parë një ditë globin, Field mendoi: nëse një mesazh mund të dërgohet me telegraf në një pjesë të distancës, pse të mos krijohet një kabllo që ta lidhë drejtpërdrejt Evropën me Amerikën?
Në atë kohë, ideja dukej thuajse e pamundur. Kishte disa kabllo nënujore që lidhnin Britaninë me Francën dhe disa pika të Mesdheut, por askush nuk kishte provuar të shtrinte një kabllo në thellësitë e Atlantikut.
Field arriti të siguronte mbështetjen e dy figurave të rëndësishme: Matthew Maury, një prej pionierëve të oqeanografisë, dhe Samuel Morse, pionierit të telegrafit elektrik. Më pas, pas negociatave të gjata, projekti mori edhe mbështetjen e qeverive amerikane dhe britanike.
Një prej mbështetësve kryesorë në Britani ishte James Wilson, themeluesi i The Economist, i cili ndihmoi në sigurimin e financimit dhe të anijeve të Marinës Britanike.
Stuhitë, dështimet dhe këmbëngulja
Realizimi i projektit ishte shumë më i vështirë nga sa kishin parashikuar inxhinierët. Kabllot këputeshin, anijet përballeshin me stuhi dhe çdo gabim mund të nënkuptonte humbjen e javëve të punës dhe të shumave të mëdha të parave.
Një prej figurave më kontroverse ishte Edward Whitehouse, kryeelektricisti i projektit. Ai këmbëngulte se për të transmetuar sinjalin në distanca të mëdha duhej thjesht rritur tensioni elektrik.
Kjo qasje shkaktoi probleme serioze dhe ndikoi në disa prej dështimeve të para. Tabor e rrëfen historinë jo vetëm si një histori teknologjie, por edhe si një aventurë njerëzore: anije që luftojnë me stuhitë, kabllo që humbasin në thellësi, debate mes investitorëve dhe inxhinierëve dhe përpjekje të vazhdueshme për të kapërcyer kufijtë e asaj që ishte teknikisht e mundur.
Në vitin 1866, përpjekja më në fund pati sukses. Kablloja u vendos dhe lidhja mes Evropës dhe Amerikës u bë realitet.
Në fillim, shumëkush besoi se komunikimi i shpejtë do të sillte edhe paqen. Por kjo shpresë nuk u realizua. Historia e mëvonshme tregoi se teknologjia mund t’i afrojë njerëzit, por nuk i eliminon vetvetiu konfliktet.
Trashëgimia e kabllos ishte shumë më e madhe. Ajo tregoi se një ide që dukej e pamundur mund të realizohej përmes këmbënguljes, inovacionit dhe përmirësimit të vazhdueshëm.
Në këtë kuptim, aventura e kabllos transatlantike të vitit 1866 është një histori që vazhdon të ketë kuptim edhe sot. Nga interneti dhe kabllot moderne nënujore te kompjuterët kuantikë, energjia e fuzionit dhe raketat e ripërdorshme, progresi shpesh nis pikërisht aty ku përfundon kufiri i së mundshmes.
Siç shkruante Arthur C. Clarke, kufijtë e së mundshmes zbulohen vetëm kur guxojmë të shkojmë pak përtej tyre, drejt asaj që sot duket e pamundur. /tesheshi
