Një histori heroizmi ka dalë në pah mes katastrofës shkatërruese që goditi Nepalin, ku një mësues arriti të shpëtonte 1,643 nxënës përballë një përmbytjeje të fuqishme që përfshiu luginën e Trishulit.
Ishte rreth orës 09:20 të mëngjesit të së mërkurës kur dita në shkollën e mesme Tribhuvan Trishuli po zhvillohej normalisht. Rreth 900 fëmijë ndodheshin në kompleksin shkollor trekatësh, ndërsa qindra të tjerë po mbërrinin në këmbë ose me autobusë.
Në atë moment, drejtori i shkollës mori një telefonatë alarmante nga një mik që ndodhej në Betrawati, rreth tetë kilometra më lart në luginë.
47-vjeçari Rajendra Dawadi, mësues i gjuhës angleze, fillimisht u përpoq të vlerësonte situatën. Shkolla ishte një ndërtesë e fortë prej betoni, e ndërtuar rreth 60 metra mbi nivelin e lumit.
Mësuesit nisën menjëherë të nxirrnin nxënësit nga klasat dhe t’i drejtonin drejt zonave më të larta. Në të njëjtën kohë, Dawadi kujtoi autobusët e shkollës që ishin rrugës dhe transportonin rreth 80 fëmijë secili. Ai nisi të telefononte drejtuesit e autobusëve dhe arriti të kontaktonte me të gjithë, përveç njërit.
Urdhri ishte i qartë: të ktheheshin menjëherë pas. Por pikërisht atëherë ai pa autobusin me të cilin nuk kishte mundur të komunikonte duke kaluar urën.
Ujërat kishin mbërritur tashmë në territorin e shkollës. Dawadi i bëri shenjë shoferit që të kthehej menjëherë. Autobusi arriti të kalonte në anën tjetër. Pak çaste më vonë, ura u shemb.
Teksa nxënësit nisën të kuptonin përmasat e rrezikut, paniku u përhap mes tyre. Një nxënëse pësoi një krizë paniku dhe u transportua me motor drejt një zone më të lartë. Nxënësit e tjerë u larguan në këmbë, ndërsa Dawadi ecte pas tyre për t’u siguruar që askush të mos mbetej pas.
Në fund, ata u mblodhën në një zonë më të sigurt, pranë një peme bodhi. Më poshtë, uji i furishëm po shkatërronte shkollën dhe po ndryshonte brenda pak minutash të gjithë peizazhin. Të 1,643 nxënësit e shkollës arritën të shpëtonin. Por fatkeqësisht, jo të gjithë patën të njëjtin fat.
Mësuesi 32-vjeçar i historisë sociale, Santos Pariyar, u mor nga ujërat pasi u kthye në dhomën që kishte marrë me qira pranë lumit. Sipas raportimeve, jetën humbi gjithashtu edhe punonjësi i mirëmbajtjes së shkollës, Sultan Lama, i cili ishte kthyer për të mbyllur dyert.
Kur banorët më vonë e cilësuan Dawadin si hero, ai u përgjigj me thjeshtësi:
Çfarë e shkaktoi katastrofën? Pas historisë së shpëtimit qëndron një katastrofë natyrore me përmasa të jashtëzakonshme. Sipas analizave shkencore të deritanishme, një masë e madhe akulli dhe shkëmbinjsh u shkëput nga zona e Langtang Lirung, në Himalaje, pranë kufirit mes Nepalit dhe Tibetit. Masa u rrëzua rreth 1,200 metra në kanionin e thellë të lumit Lhende Khola.
Shembja u shndërrua në një rrjedhë gjigante uji, balte, akulli, shkëmbinjsh dhe mbetjesh, e cila lëvizi me shpejtësi të madhe drejt luginave më të ulëta.
Imazhet satelitore të analizuara pas katastrofës tregojnë se nuk u shemb vetëm akulli, por edhe një pjesë e bazamentit shkëmbor nën akullnajë.
Përmbytja shkatërroi vendbanime të tëra, ura, rrugë dhe infrastruktura energjetike, ndërsa ndryshoi edhe shtratin e lumenjve në një distancë prej dhjetëra kilometrash.
Fatkeqësia u shtri në të dyja anët e kufirit mes Nepalit dhe Tibetit, duke lënë pas qindra viktima dhe mijëra persona të zhdukur. Operacionet e kërkim-shpëtimit vijojnë.
Ndryshimet klimatike, një faktor shqetësues
Shkencëtarët janë të kujdesshëm për t’ia atribuar një ngjarje të vetme gjeologjike vetëm ndryshimeve klimatike. Megjithatë, rritja e shpejtë e temperaturave në Himalaje po krijon kushte gjithnjë e më të paqëndrueshme.
Shkrirja e akullnajave dhe e tokës së ngrirë përgjithmonë mund të destabilizojë shpatet malore, duke rritur rrezikun e rrëshqitjeve të dheut, shembjeve të akullnajave dhe përmbytjeve të papritura.
Në rajonin më të gjerë Hindu Kush–Himalaje, ritmi i humbjes së akullnajave është përshpejtuar ndjeshëm që nga fillimi i këtij shekulli.
Kështu, tragjedia në Trishuli merr një tjetër dimension: ajo nuk lidhet vetëm me një luginë të largët të Nepalit, por shërben si një tjetër paralajmërim për ndryshimet e shpejta që po pësojnë ekosistemet e Himalajeve dhe pasojat gjithnjë e më të paparashikueshme për komunitetet që jetojnë në këmbët e akullnajave.
