SHBA nuk e mposhti terrorizmin, por prodhoi konflikte të reja dhe plagë që ende nuk janë mbyllur
Një çerek shekulli pas ngjarjeve të 11 Shtatorit, pyetja nuk është më vetëm se si arritën disa terroristë të godisnin Shtetet e Bashkuara në zemër të fuqisë së tyre, por edhe nëse përgjigjja amerikane ndaj asaj tragjedie e bëri botën më të sigurt.
Dhe përgjigjja është e ndërlikuar. SHBA arriti të godasë rëndë Al-Kaedën dhe të parandalojë një tjetër sulm të përmasave të 11 Shtatorit në territorin amerikan, por “lufta kundër terrorit”, e kthyer në një projekt global ushtarak, nuk arriti objektivin politik për të krijuar një Lindje të Mesme më të qëndrueshme.
Përkundrazi, luftërat në Afganistan dhe Irak, si dhe ndërhyrjet e mëvonshme, prodhuan destabilizim, shkatërrim institucional dhe terren të ri për organizata ekstremiste.
Browën University vlerëson se luftërat pas 11 Shtatorit kanë kushtuar mbi 8 trilionë dollarë dhe kanë shkaktuar miliona viktima, të drejtpërdrejta dhe të tërthorta. Një nga gabimet më të mëdha strategjike, ishte ngatërrimi i terrorizmit me një fe të tërë.
Islami nuk është Al-Kaeda, ISIS-i apo ndonjë organizatë tjetër ekstremiste. Ai është një fe globale e ndjekur nga rreth dy miliardë njerëz, me tradita, shkolla, kultura dhe interpretime të ndryshme.
Përpjekja në disa diskurse politike dhe mediatike, për ta paraqitur Islamin si burim të vetë terrorizmit prodhoi një padrejtësi të madhe. Miliona njerëz u vendosën në pozitën e të justifikuarit për një krim që nuk e kishin kryer.
Problemi nuk ishte vetëm moral por edhe strategjik. Sepse kur një popullsi e tërë ndien se identiteti, feja dhe dinjiteti i saj po demonizohen, zemërimi mund të shndërrohet në një burim të fuqishëm mobilizimi politik.
Kështu, një luftë që duhej të ishte kundër një rrjeti terrorist u perceptua nga shumë njerëz si një konflikt më i gjerë kundër një qytetërimi, një feje apo një rajoni. Kjo krijoi pikërisht atë hendek emocional dhe politik që ekstremistët kishin nevojë ta shfrytëzonin.
Por gabimi edhe më i madh ishte ideja se radikalizmi i disave mund të mposhtej kryesisht me bombardime, pushtime dhe ndryshime regjimesh.
Terrorizmi nuk lind në boshllëk. Varfëria, mungesa e perspektivës, korrupsioni, shtypja politike, dështimi i institucioneve dhe konfliktet e zgjatura nuk e bëjnë automatikisht dikë terrorist, por krijojnë kushte ku mund të gjejnë terren ideologjitë ekstremiste.
Zhvillimi ekonomik, qeverisja funksionale, arsimi, shërbimet publike dhe mundësitë reale për një jetë më të mirë, janë pjesë e çdo strategjie serioze për parandalimin e radikalizmit.
Në këtë kuptim, SHBA-ja e dinte problemin, por nuk veproi sikur e kuptonte plotësisht. Ndërhyrjet ushtarake, mbështetja e regjimeve autoritare për arsye gjeopolitike dhe ndryshimi me forcë i ekuilibrave në vende të caktuara, prodhuan pasoja që shkuan shumë përtej objektivave fillestare.
Pushtimi i Irakut është shembulli më i qartë. Lufta u justifikua kryesisht me pretendimin për armë të shkatërrimit në masë, të cilat nuk u gjetën, ndërsa nuk u vërtetuan pretendimet për një lidhje mes regjimit të Sadam Huseinit dhe sulmeve të 11 Shtatorit.
Pasojat janë ende të dukshme. Luftërat e nisura ose të përshkallëzuara pas 11 Shtatorit kanë prodhuar miliona viktima të drejtpërdrejta dhe të tërthorta, ndërsa konfliktet kanë lënë pas shtete të dobësuara, ekonomi të rrënuara dhe shoqëri të traumatizuara.
Në vend që të zhdukej terreni ku ushqehej ekstremizmi, në disa raste ndërhyrjet e jashtme krijuan vakume politike dhe institucionale që u shfrytëzuan nga grupe të reja radikale.
Siguria afatgjatë nuk ndërtohet duke poshtëruar identitetin shpirtëror të miliarda njerëzve, por duke goditur organizatat e vërteta terroriste, duke mbrojtur civilët dhe duke trajtuar shkaqet politike, ekonomike dhe shoqërore që ushqejnë konfliktin. tesheshi
