Mbrojtja e rezervuarëve dhe liqeneve artificiale që shërbejnë si burime të ujit të pijshëm ose kanë rëndësi strategjike për furnizimin me ujë dhe energji është një praktikë e konsoliduar në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.
Në të gjitha 27 shtetet anëtare të BE-së ekzistojnë rezervuarë dhe liqene artificiale që i nënshtrohen regjimeve të veçanta të mbrojtjes mjedisore, sanitare ose të menaxhimit të burimeve ujore. Në këto zona, legjislacioni kombëtar parashikon kufizime të rrepta ose ndalime për ndërtimin e objekteve private në afërsi të brigjeve, me qëllim ruajtjen e cilësisë së ujit, mbrojtjen e ekosistemeve dhe garantimin e sigurisë së infrastrukturës ujore.
Ndër shembujt më të njohur janë rezervuari Rappbode në Gjermani, rezervuari Mornos në Greqi, rezervuari Švihov në Çeki, rezervuari Castelo de Bode në Portugali, rezervuari Starina në Sllovaki dhe rezervuari Iskar në Bullgari. Në këto dhe në shumë rezervuarë të tjerë, zonat përreth mbrohen përmes rregullave të veçanta që kufizojnë ose ndalojnë ndërtimet rezidenciale.
Këto masa mbështeten në legjislacionin kombëtar të secilit shtet, në përputhje me kornizën e përgjithshme të Bashkimit Evropian për mbrojtjen e burimeve ujore, e cila synon parandalimin e ndotjes, ruajtjen e cilësisë së ujit të pijshëm dhe menaxhimin e qëndrueshëm të rezervave ujore.
Praktika evropiane dëshmon se mbrojtja e rezervuarëve strategjikë nuk konsiderohet vetëm çështje e planifikimit hapësinor, por edhe një interes publik që lidhet me sigurinë mjedisore, shëndetin publik dhe furnizimin afatgjatë me ujë.
Më poshtë gjeni një përmbledhje të 27 shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, së bashku me një liqen artificial ose rezervuar të njohur në secilin prej tyre, ku legjislacioni kombëtar parashikon kufizime të rrepta ose ndalime për ndërtimin e banesave private për shkak të mbrojtjes së burimeve ujore, zonave sanitare dhe mjedisit.
Danimarka – Tange Sø
Statusi i mbrojtjes: Liqeni artificial më i madh në Danimarkë. Brigjet e tij mbrohen nga Ligji Danez për Mbrojtjen e Natyrës dhe politikat mjedisore, të cilat ndalojnë ndërtimin e banesave.
Estonia – Rezervuari Paunküla (Paunküla veehoidla)
Statusi i mbrojtjes: Burim i rëndësishëm rezervë për furnizimin me ujë të Talinit. Tokat përreth janë shpallur zona të mbrojtjes së ujit, ku ndërtimi i banesave është i ndaluar për të parandaluar ndotjen.
Finlanda – Rezervuari Lokka (Lokkan tekojärvi)
Statusi i mbrojtjes: Një rezervuar i madh artificial në Laplandë, i rrethuar nga ekosisteme të mbrojtura torfishtesh dhe zona të konservimit, ku ndërtimi i banesave nuk lejohet.
Franca – Liqeni Pannecière (Lac de Pannecière)
Statusi i mbrojtjes: Ndodhet në Parkun Natyror Rajonal Morvan. Si rezervuar për kontrollin e përmbytjeve dhe furnizimin me ujë, ai mbrohet nga legjislacioni francez dhe rregullat e parkut rajonal, të cilat ndalojnë ndërtimin pranë brigjeve.
Gjermania – Rezervuari Rappbode (Rappbode-Talsperre)
Statusi i mbrojtjes: Rezervuari më i madh i ujit të pijshëm në rajonin Harz. Rrethohet nga zona të mbrojtjes së ujit të pijshëm (Trinkwasserschutzzone I dhe II), ku ndërtimi i banesave është i ndaluar.
Greqia – Rezervuari Mornos
Statusi i mbrojtjes: Burimi kryesor i ujit për Athinën. Pellgu ujëmbledhës mbrohet me akte ligjore që ndalojnë zhvillimet rezidenciale brenda zonave të përcaktuara sanitare.
Hungaria – Liqeni Tisza (Rezervuari Kisköre)
Statusi i mbrojtjes: Edhe pse disa pjesë përdoren për turizëm, sektorët e përfshirë në Parkun Kombëtar Hortobágy mbrohen me ligj dhe ndalojnë ndërtimin e banesave përgjatë brigjeve të mbrojtura.
Irlanda – Rezervuari Poulaphouca (Liqenet Blessington)
Statusi i mbrojtjes: I krijuar nga diga Poulaphouca për furnizimin me ujë të Dublinit. Brigjet mbrohen nga planet zhvillimore lokale dhe legjislacioni për ujërat, duke ndaluar ndërtimin e banesave pranë ujit.
Italia – Liqeni Campotosto (Lago di Campotosto)
Statusi i mbrojtjes: Rezervuar artificial brenda Parkut Kombëtar Gran Sasso dhe Monti della Laga. Rregullat e parkut ndalojnë ndërtimin e objekteve banesore përgjatë brigjeve.
Letonia – Rezervuari Pļaviņas (Pļaviņu ūdenskrātuve)
Statusi i mbrojtjes: Një rezervuar i madh hidroenergjetik në lumin Daugava. Ligji shtetëror për mbrojtjen e ujërave ndalon ndërtimin e banesave në zonat e mbrojtura dhe fushat e përmbytjeve.
Lituania – Rezervuari Kaunas (Kauno marios)
Statusi i mbrojtjes: I krijuar nga Hidrocentrali i Kaunasit dhe pjesë e Parkut Rajonal Kaunas Lagoon. Statusi i mbrojtjes së natyrës ndalon ndërtimin e banesave private.
Luksemburgu – Liqeni Upper Sûre (Stausee Uewersauer)
Statusi i mbrojtjes: Furnizon me ujë të pijshëm më shumë se gjysmën e popullsisë së Luksemburgut. Është shpallur zonë kombëtare e mbrojtjes së ujit, ku ndërtimi i banesave është i ndaluar.
Malta – Chadwick Lakes (Wied il-Qleiħa)
Statusi i mbrojtjes: Sistem historik digash dhe rezervuarësh artificialë. Zona klasifikohet si Jashtë Zonës së Zhvillimit (ODZ) dhe Zonë e Veçantë e Konservimit (SAC), ku ndërtimi i banesave nuk lejohet.
Holanda – Rezervuari De Gijster
Statusi i mbrojtjes: Rezervuar i rëndësishëm për ruajtjen e ujit, i vendosur brenda Parkut Kombëtar De Biesbosch. Rregullat e parkut dhe të mbrojtjes së mjedisit ndalojnë ndërtimin e banesave.
Polonia – Liqeni Solina (Jezioro Solińskie)
Statusi i mbrojtjes: Liqen artificial në rajonin Bieszczady, i rrethuar nga Zona e Mbrojtur e Peizazhit të Luginës së Sanit, ku zonat mbrojtëse ndalojnë ndërtimin e banesave përgjatë brigjeve.
Portugalia – Rezervuari Castelo de Bode (Albufeira de Castelo de Bode)
Statusi i mbrojtjes: Një nga burimet kryesore të ujit të pijshëm për Lisbonën. Menaxhohet sipas Planit të Menaxhimit të Rezervuarit, i cili ndalon ndërtimin pranë brigjeve.
Rumania – Liqeni Vidraru (Lacul Vidraru)
Statusi i mbrojtjes: Rezervuar hidroenergjetik malor. Zonat ujëmbledhëse dhe mjedisi përreth mbrohen me ligj, duke ndaluar ndërtimin e banesave përgjatë brigjeve.
Sllovakia – Rezervuari Starina (Vodná nádrž Starina)
Statusi i mbrojtjes: Rezervuari kryesor i ujit të pijshëm në Sllovaki, i vendosur në Parkun Kombëtar Poloniny. Ka zona të mbrojtjes higjieno-sanitare të kategorisë I dhe II, ku ndalohen ndërtimet dhe, në disa pjesë, edhe hyrja e njerëzve..
Sllovenia – Rezervuari Moste
Statusi i mbrojtjes: Rezervuar hidroenergjetik në lumin Sava Dolinka. Rregullat për menaxhimin e burimeve ujore ndalojnë ndërtimin e objekteve banesore përgjatë brigjeve dhe zonave të rrezikuara nga erozioni.
Spanja – Rezervuari El Atazar (Embalse de El Atazar)
Statusi i mbrojtjes: Rezervuari më i madh që furnizon Madridin me ujë të pijshëm. Përfshihet në një zonë të mbrojtur ujëmbledhëse, ku legjislacioni rajonal ndalon ndërtimin e banesave private.
Suedia – Rezervuari Bornsjön
Statusi i mbrojtjes: Rezervuar rezervë për furnizimin me ujë të pijshëm të Stokholmit. Është shpallur Zonë e Mbrojtjes së Ujit (Vattenskyddsområde), ku ndalohet ndërtimi i banesave dhe zhvillimi i tokës pranë liqenit.
