Vizioni në Marrëveshjen e Mbrojtjes së Përbashkët të Mekës “nuk kufizohet” vetëm te Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani, tha sot presidenti turk Recep Tayyip Erdogan duke shprehur dëshirën e tij për të përfshirë vendet e rajonit në marrëveshje, transmeton Anadolu.
“Në të vërtetë, vizioni ynë nuk kufizohet vetëm në tre vende. Ne duam që ai të zgjerohet më tej dhe, nëse është e mundur, një ditë t’i përfshijë të gjitha vendet e rajonit nën këtë kuadër. Ky do të ishte një nga hapat më të rëndësishëm drejt arritjes së një stabiliteti të qëndrueshëm rajonal”, tha Erdogan në një intervistë për “Asharq Al-Awsat”, një nga gazetat kryesore arabe.
“Ndërsa tensionet SHBA-Iran janë të rëndësishme për zhvillimet rajonale, Marrëveshja e Mbrojtjes së Përbashkët e Mekës nuk duhet të shihet thjesht si një përgjigje ndaj tyre”, tha Erdogan, duke shtuar se “Një interpretim i tillë do të dështonte të kuptojë siç duhet politikat dhe qëllimet e vendeve tona”.
Sipas tij, marrëveshja nuk përbën kërcënim për asnjë vend. Presidenti tha se marrëveshja është e hapur për pjesëmarrje nga “të gjitha vendet vëllazërore që kërkojnë paqe, prosperitet dhe stabilitet në rajonin tonë”. Erdogan tha se pas marrëveshjes ka një histori, duke iu referuar diskutimeve me nënshkruesit e tjerë dhe vendet e tjera rajonale që kanë vazhduar “për një periudhë shumë të gjatë”.
Duke vënë në dukje vërejtjet e tij mbi vazhdimin e konsultimeve të rregullta me vendet rajonale me qëllim forcimin e paqes, stabilitetit dhe sigurisë në rajon, Erdogan tha se Ankaraja ka vepruar “në përputhje me rrethanat” në këtë drejtim.
“Ne i dimë llojet e fatkeqësive që kanë shkaktuar recetat e imponuara nga jashtë në përpjekjet për të zgjidhur problemet e rajonit. Për këtë arsye, Turqia ka ndjekur gjithmonë një politikë që synon të bëjë vullnetin dhe mençurinë kolektive të vendeve të rajonit vendimtare”, tha ai.
Marrëveshja është një përfaqësim i “një vendosmërie strategjike” në përgjigje të rrethanave në ndryshim të rajonit, tha ai duke shtuar se mekanizmi trepalësh nuk është një reagim ndaj “zhvillimeve të përditshme”.
“Turqia gjithmonë ka favorizuar diplomacinë mbi tensionin, dialogun mbi konfliktin dhe bashkëpunimin më të fortë rajonal mbi ndarjen. Si një vend i aftë të flasë me të gjitha palët dhe të marrë përgjegjësi për çështje të vështira kur është e nevojshme, ne do të vazhdojmë të bëjmë pjesën tonë për të vendosur paqe dhe stabilitet të qëndrueshëm në rajonin tonë”, shtoi ai më tej.
– Marrëveshja është rezultat i “rrethanave të reja” në rajon
Marrëveshja është “rezultat i rrethanave të reja” dhe një ndjenjë e përbashkët përgjegjësie, tha Erdogan.
“Ne gjithmonë kemi favorizuar që vendet e rajonit të marrin përsipër përgjegjësinë për çështjet rajonale dhe t’i zgjidhin ato vetë”, shtoi ai.
“Problemet e rajonit duhet të zgjidhen nga aktorët e vetë rajonit dhe mund të themi se tani kemi bërë hapin e parë në atë drejtim”, theksoi ai.
Zhvillimet e fundit kanë nxjerrë në pah domosdoshmërinë e solidaritetit midis kombeve miqësore dhe vëllazërore, ndërsa paqja afatgjatë kërkon jo vetëm një fund të konfliktit, por edhe besim të ndërsjellë, vullnet politik dhe një vizion të përbashkët për të ardhmen, tha ai.
Marrëveshja përfaqëson më shumë sesa bashkëpunim midis Turqisë, Arabisë Saudite dhe Pakistanit, tha Erdogan duke shtuar se ajo është menduar si një kornizë më e gjerë për stabilitetin rajonal dhe mbetet e hapur për vendet e tjera që kërkojnë paqe dhe siguri.
Ankaraja e sheh marrëveshjen si fillimin e një epoke të re të bashkëpunimit dhe solidaritetit rajonal, me mundësinë e zgjerimit të pjesëmarrjes në të ardhmen, tha ai.
– Marrëveshja “e bazuar në parandalimin kolektiv”
Erdogan tha se Marrëveshja e Përbashkët e Mbrojtjes e Mekës është ndërtuar mbi parimin e parandalimit kolektiv dhe synon të thellojë bashkëpunimin e sigurisë dhe mbrojtjes midis anëtarëve të saj, duke kontribuar njëkohësisht në stabilitetin rajonal.
Marrëveshja do të hapë rrugën për projekte të përbashkëta të industrisë së mbrojtjes dhe do të forcojë bashkëpunimin në luftën kundër terrorizmit, shpjegoi ai, duke theksuar se nuk synon asnjë vend.
Sipas marrëveshjes, një kërcënim për sigurinë e një anëtari do të trajtohet si një shqetësim i përbashkët sigurie nga palët e tjera, tha ai.
Presidenti turk shtoi se marrëveshja nuk duhet të shihet vetëm si një marrëveshje ushtarake, duke thënë se qëllimi i saj më i gjerë është të përforcojë parandalimin, të forcojë sigurinë e ndërsjellë përmes solidaritetit dhe të ruajë paqen dhe stabilitetin në rajon.
Erdogan tha se nënshkruesit po dërgojnë një mesazh se nuk do të përbëjnë kërcënim për njëri-tjetrin, por përkundrazi do të punojnë për të garantuar sigurinë e njëri-tjetrit.
“Siguria e njërit prej nesh është siguria e të gjithëve ne”, tha ai duke shtuar se një zbatim gjithëpërfshirës i kësaj qasje mund të ndihmojë në vendosjen e paqes, stabilitetit dhe prosperitetit të qëndrueshëm në të gjithë rajonin.
– Vendet rajonale theksuan se duhet të marrin “përgjegjësi më të madhe” për sigurinë e tyre
Erdogan tha se vendet rajonale duhet të marrin përgjegjësi më të madhe për sigurinë, stabilitetin dhe të ardhmen e tyre, duke argumentuar se sfidat e rajonit adresohen më mirë nga vendet dhe popujt e tij.
Një pronësi, solidaritet dhe koordinim më i fortë rajonal jo vetëm që do të forcojë stabilitetin në Lindjen e Mesme, por do të kontribuojë edhe në stabilitetin global, tha presidenti.
Ai theksoi rëndësinë e krijimit të mekanizmave më të fortë dhe më të përhershëm midis vendeve rajonale, duke përfshirë bashkëpunimin e institucionalizuar që synon ruajtjen e sigurisë dhe stabilitetit ekonomik.
“E ardhmja e rajonit nuk mund të formësohet në mënyrë të pavarur nga vullneti i vendeve të rajonit”, tha Erdogan.
Ai shtoi se Turqia nuk kërkon blloqe përjashtuese, por përkundrazi një kuadër bashkëpunimi rajonal të bazuar në respektimin e sovranitetit dhe integritetit territorial, besimit të ndërsjellë dhe interesave të përbashkëta.
Turqia, tha ai, do të vazhdojë të marrë përgjegjësi kur të jetë e nevojshme dhe të ndjekë iniciativa diplomatike për të forcuar paqen, sigurinë dhe stabilitetin rajonal.
– Marrëveshja do të kontribuojë në rritjen e sigurisë në Gjirin Persik
Erdogan tha se beson që Marrëveshja e Përbashkët e Mbrojtjes së Mekës do të ndihmojë në rritjen e sigurisë në rajonin e Gjirit Persik, duke shtuar se ajo synon të promovojë prosperitetin, paqen dhe sigurinë e rajonit.
Ai nënvizoi rëndësinë e sigurisë në rajonin e Gjirit Persik për ekonominë globale dhe tregtinë ndërkombëtare. Siguria e rajonit të Gjirit Persik është me rëndësi të madhe jo vetëm për vendet e rajonit, por edhe për ekonominë globale dhe tregtinë ndërkombëtare.
“Shumë çështje, nga siguria e furnizimit me energji dhe siguria e rrugëve detare deri te vazhdimësia e tregtisë dhe stabiliteti ekonomik global, janë të lidhura drejtpërdrejt me paqen dhe stabilitetin në këtë rajon”, tha ai më tej.
“Kjo nuk është thjesht një deklaratë teorike. Zhvillimet gjatë muajve të fundit e kanë demonstruar qartë”, shtoi ai.
Erdogan theksoi se çdo hap për të forcuar sigurinë dhe stabilitetin në Gjirin Persik do të përfitonte jo vetëm rajonin, por edhe paqen dhe prosperitetin global. Ai tha se marrëveshja mund të thellojë bashkëpunimin dhe solidaritetin rajonal në sigurinë, duke theksuar se siguria dhe zhvillimi ekonomik janë të lidhura ngushtë.
Duke iu referuar përvojës së Evropës pas luftës, Erdogan tha se stabiliteti politik mund të hapë rrugën për integrimin ekonomik dhe prosperitetin, duke shtuar se tregtia dhe investimet nuk mund të mbahen pa paqe.
Ai e përshkroi stabilitetin e Gjirit si strategjikisht të rëndësishëm për lidhjet ekonomike që lidhin Azinë, Evropën dhe Afrikën, duke thënë se Turqia e sheh paqen dhe stabilitetin në Gjirin si të lidhura ngushtë me sigurinë e saj dhe me paqen më të gjerë rajonale.
Erdogan shprehu vendosmërinë e Turqisë për të marrë “çdo përgjegjësi që bie mbi ne dhe për të vazhduar përpjekjet tona konstruktive diplomatike”.
– Tensionet në Ngushticën e Hormuzit mund të ndikojnë në ekonominë botërore
Erdogan tha se Ngushtica e Hormuzit ka rëndësi strategjike globale për shkak të rolit të saj në furnizimin me energji dhe tregtinë ndërkombëtare, duke paralajmëruar se tensionet atje mund të kenë pasoja ekonomike në mbarë botën.
Ai tha se Turqia shpreson që tensionet aktuale të lehtësohen dhe se rruga ujore do të kthehet në funksionim të sigurt, të qëndrueshëm dhe pa ndërprerje, duke theksuar se kjo varet nga përmbajtja dhe mbajtja e kanaleve diplomatike të hapura.
Presidenti përsëriti se Turqia favorizon dialogun dhe negociatat mbi përshkallëzimin, duke thënë se zgjidhjet e qëndrueshme në Hormuz, Ukrainë dhe Palestinë mund të arrihen vetëm përmes diplomacisë.
Ai shtoi se vendet rajonale mbajnë përgjegjësi të konsiderueshme për sigurinë e Ngushticës dhe tha se një bashkëpunim më i fortë rajonal dhe një qasje e përbashkët ndaj sigurisë mund të ndihmojnë në sigurimin e stabilitetit të saj afatgjatë.
“Shpresa dhe pritshmëria jonë është që tensionet aktuale të përfundojnë sa më shpejt të jetë e mundur dhe që Ngushtica e Hormuzit t’i shërbejë përsëri tregtisë ndërkombëtare në mënyrë të sigurt, të qëndrueshme dhe pa ndërprerje.
“Arritja e kësaj varet nga palët që veprojnë me logjikë të shëndoshë dhe që mbajnë kanalet diplomatike të hapura”, shtoi ai.
– Turqia dhe Arabia Saudite kanë “marrëdhënie strategjike të rrënjosura në historinë e përbashkët”
Erdogan i përshkroi lidhjet e Turqisë me Arabinë Saudite si “një marrëdhënie strategjike të rrënjosur në historinë e përbashkët, lidhjet e ngushta dhe interesat reciproke”, duke thënë se bashkëpunimi midis dy vendeve ka marrë vrull vitet e fundit.
“Ne i konsiderojmë marrëdhëniet tona me Arabinë Saudite si një marrëdhënie strategjike të formësuar nga historia jonë e përbashkët, lidhjet e vëllazërisë dhe interesat reciproke”, tha presidenti. Ai tha se Ankaraja dhe Riadi po forcojnë dialogun politik duke zgjeruar bashkëpunimin në tregti, investime, industri të mbrojtjes, energji dhe turizëm.
“Në një kohë kur rajoni ynë po kalon sfida shumë serioze, konsultimi dhe bashkëpunimi i ngushtë midis Turqisë dhe Arabisë Saudite janë bërë edhe më të rëndësishme”, theksoi ai.
Erdogan shtoi se marrëveshja mund të thellojë më tej lidhjet dypalëshe, veçanërisht në bashkëpunimin e mbrojtjes. “Ne besojmë se Marrëveshja e Mekës do të ndihmojë në forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve tona në shumë fusha, veçanërisht në bashkëpunimin në mbrojtje”, tha ai.
Ai theksoi ndikimin më të gjerë rajonal të paqëndrueshmërisë, duke thënë se edhe një krizë e kufizuar mund të prekë vendet fqinje përmes migrimit dhe terrorizmit. “Besoj se në periudhën në vijim do të ndërmarrim hapa që do t’i ngrenë marrëdhëniet mes dy vendeve tona në nivele shumë më të larta”, u shpreh ai.
– Paqja dhe siguria e Libanit kanë “rëndësi të madhe” për stabilitetin rajonal
Erdogan tha se siguria dhe stabiliteti i Libanit janë jetike për paqen rajonale, duke theksuar nevojën për të mbrojtur sovranitetin, unitetin politik dhe integritetin territorial të vendit.
“Paqja, siguria dhe stabiliteti i Libanit janë me rëndësi të madhe për stabilitetin e të gjithë rajonit tonë”, tha ai duke shtuar se Turqia kundërshton ndërhyrjen e huaj dhe përpjekjet për ta shndërruar Libanin në “një arenë rivaliteti midis fuqive të jashtme”.
Ai tha se populli i Libanit duhet të marrë vendime në lidhje me të ardhmen e tij.
Presidenti gjithashtu bëri thirrje për një ndërprerje të menjëhershme të sulmeve izraelite ndaj Libanit, duke thënë: “Sulmet e Izraelit kundër Libanit duhet të ndalen menjëherë”.
Ai përshëndeti përpjekjet e vazhdueshme për të siguruar një armëpushim, duke shtuar se siguria e Libanit “nuk mund të konsiderohet veçmas nga paqja rajonale”. “Fati i Lindjes së Mesme nuk duhet të shkruhet vazhdimisht përmes konfliktit, shkatërrimit dhe vuajtjes. Ky rajon gjithashtu meriton paqe, qetësi dhe prosperitet”, tha ai.
Erdogan tha se Turqia dëshiron që Libani të rifitojë stabilitetin, të forcojë institucionet e tij dhe t’i mundësojë popullit të tij të shikojë drejt së ardhmes me besim. Ai shtoi se Ankaraja është e gatshme të ofrojë mbështetje teknike dhe të thellojë bashkëpunimin, duke vënë në dukje se ky angazhim iu përcoll së fundmi presidentit libanez Joseph Aoun dhe kryeministrit Nawaf Salam.
– Zhvillimet në Siri, një pikë kthese historike
Erdogan i përshkroi zhvillimet në Siri si një “pikë kthese historike”, duke thënë se ky proces duhet t’u mundësojë sirianëve të përcaktojnë të ardhmen e tyre, duke ruajtur integritetin territorial, unitetin politik dhe sovranitetin e vendit.
“Ne e konsiderojmë procesin e ndryshimit që po ndodh në Siri si një pikë kthese historike në aspektin e aftësisë së popullit sirian për të përcaktuar të ardhmen e tij”, tha ai. Erdogan shtoi se Turqia shpreson që periudha e re të çojë në paqe, stabilitet dhe rindërtim të qëndrueshëm pas viteve të luftës, terrorizmit dhe paqëndrueshmërisë që i kanë imponuar kosto të larta rajonit.
Ai theksoi se Ankaraja nuk do të tolerojë asnjë strukturë në Siri që kërcënon sigurinë kombëtare të Turqisë.
“Ne gjithashtu nuk do të lejojmë struktura në Sirinë veriore ose në ndonjë pjesë tjetër të vendit, që kërcënojnë sigurinë e Turqisë”, tha ai duke shtuar se integriteti territorial i Sirisë dhe siguria kombëtare e Turqisë janë të rëndësishme njëlloj.
Presidenti turk tha se Siria ka bërë “përparim të madh” që nga dhjetori i vitit 2024 në përmirësimin e kushteve të sigurisë, duke hedhur themelet për zhvillimin ekonomik dhe duke arritur pajtimin shoqëror, me mbështetjen rajonale për qeverinë siriane që luan rol vendimtar.
Erdogan shtoi se normalizimi i Sirisë është bërë strategjikisht i rëndësishëm për rajonin e gjerë, duke thënë se vendi po shoqërohet gjithnjë e më shumë me projekte lidhshmërie dhe zhvillimi sesa me paqëndrueshmëri. “Tani që është hapur një faqe e re në Siri, ajo faqe duhet të shkruhet jo me vuajtje të reja, por me paqe, vëllazëri, sovranitet dhe një vizion të përbashkët për të ardhmen”, tha ai.
Presidenti u zotua se Turqia do të vazhdojë të mbështesë stabilitetin dhe rimëkëmbjen e Sirisë në bashkëpunim me partnerët rajonalë dhe ndërkombëtarë.
