Tre vite luftë në Gaza kanë sjellë një trysni në rritje diplomatike, ekonomike dhe ligjore
Lufta në Gaza, tashmë në vitin e saj të tretë, ka ndryshuar ndjeshëm pozicionin ndërkombëtar të Izraelit. Shumë vende që pas sulmeve të 7 tetorit theksonin të drejtën e Izraelit për vetëmbrojtje dhe i jepnin Tel Avivit mbështetje të gjerë politike, sot po e kritikojnë hapur.
Presioni nuk vjen më vetëm nga një grup i kufizuar shtetesh. Masa politike, diplomatike, ekonomike dhe ligjore po ndërmerren në rajone të ndryshme të botës, nga Turqia dhe Afrika e Jugut te Malajzia, Nikaragua, Kili dhe një numër vendesh evropiane.
Shkalla dhe forma e këtyre masave ndryshojnë, por drejtimi është i njëjtë: kritikat ndaj Izraelit po shtrihen në një front gjithnjë e më të gjerë. Një nga treguesit më të dukshëm është rritja e numrit të vendeve që njohin Palestinën.
Para 7 tetorit, 138 shtete e njihnin shtetin palestinez; sot numri i tyre i afrohet 160. Më domethënës është fakti se në këtë grup janë përfshirë edhe vende perëndimore me marrëdhënie tradicionale të afërta me Izraelin, si Britania e Madhe, Franca, Kanadaja dhe Australia.
Kjo tregon një ndryshim të rëndësishëm në ekuilibrat diplomatikë. Edhe marrëdhëniet ushtarake kanë ndryshuar. Spanja e shndërroi në ligj, në shtator 2025, embargon e armëve ndaj Izraelit që kishte zbatuar që nga tetori 2023.
Kanadaja ndaloi lëshimin e lejeve të reja për eksportet ushtarake drejt Izraelit që nga viti 2024, ndërsa Britania pezulloi në shtator 2024, 29 licenca eksporti për produkte ushtarake që mund të përdoreshin në Gaza.
Presioni po shfaqet edhe në marrëdhëniet ekonomike. Sllovenia ndaloi në gusht 2025 importin e mallrave me origjinë nga vendbanimet izraelite në territoret e pushtuara palestineze.
Këtë muaj, Kanadaja, Danimarka, Finlanda, Franca, Islanda, Irlanda, Norvegjia, Polonia, Portugalia, Spanja, Suedia dhe Britania e Madhe deklaruan se synojnë të zbatojnë ose mbështesin kufizime ndaj tregtisë me këto vendbanime, ose të shqyrtojnë masa të ngjashme.
Kostoja ekonomike e luftës është gjithashtu e konsiderueshme. Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Tregtisë, eksportet izraelite të mallrave ranë nga 63.3 miliardë dollarë në vitin 2023 në 60.3 miliardë në 2024 dhe 59 miliardë në 2025.
Banka e Izraelit vlerëson se humbja kumulative e prodhimit ekonomik nga fillimi i luftës deri në fund të vitit 2025 arriti në 8,6 për qind të PBB-së, ose rreth 177 miliardë shekelë. Barra financiare e luftës për periudhën 2023–2026 është vlerësuar në rreth 350 miliardë shekelë, ndërsa borxhi publik u rrit nga 60,5 për qind e PBB-së në fillim të vitit 2023 në 68,5 për qind në fund të vitit 2025.
Por presioni ndërkombëtar nuk është vetëm politik dhe ekonomik. Afrika e Jugut ka ngritur çështje kundër Izraelit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, në bazë të Konventës për Gjenocidin.
Gjykata ende nuk ka dhënë vendimin përfundimtar nëse Izraeli ka kryer gjenocid në Gaza, por masat e përkohshme të urdhëruara prej saj e kanë mbajtur përgjegjësinë e Izraelit në qendër të vëmendjes së drejtësisë ndërkombëtare.
Më 21 nëntor 2024, Gjykata Penale Ndërkombëtare lëshoi urdhër-arreste për kryeministrin Benjamin Netanyahu dhe ministrin e atëhershëm të Mbrojtjes, Yoav Gallant, lidhur me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Edhe gjuha e qeverive perëndimore është ashpërsuar. Ministri i Jashtëm britanik Ed Miliband e ka cilësuar situatën në Gaza si një njollë në ndërgjegjen e botës dhe të Britanisë së Madhe.
Ai ka deklaruar gjithashtu se qeveria britanike e konsideron të paligjshëm pushtimin e vazhdueshëm të territoreve palestineze dhe ka kritikuar dhunën e kolonëve dhe zhvendosjen e detyruar të palestinezëve.
Ky ndryshim politik shoqërohet edhe me një ndryshim të opinionit publik. Një studim i Pew Research Center, publikuar në qershor 2026 dhe i kryer në 36 vende me 44.657 pjesëmarrës, gjeti nivele shumë të larta të qëndrimeve negative ndaj Izraelit në disa vende evropiane: 78 për qind në Suedi dhe Spanjë, 76 për qind në Holandë, 75 për qind në Itali, 73 për qind në Gjermani dhe 69 për qind në Britani.
Ndërkohë, për Izraelin është bërë më e vështirë edhe hapja e rrugëve të reja për normalizim me vendet arabe. Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Egjipti, Arabia Saudite dhe Jordania vazhdojnë ta lidhin një paqe të drejtë dhe gjithëpërfshirëse me krijimin e një shteti palestinez.
Në tre vitet e fundit, këto zhvillime kanë ndryshuar ndjeshëm marrëdhëniet e Izraelit me pjesën tjetër të botës. Njohja e Palestinës, kufizimet ndaj armëve dhe tregtisë, presioni gjyqësor, kostot ekonomike dhe ndryshimi i qëndrimeve publike po krijojnë një realitet të ri diplomatik.
Dhe sa më gjatë të vazhdojnë lufta në Gaza dhe pushtimi në Bregun Perëndimor, aq më shumë do të thellohet izolimi ndërkombëtar i Izraelit. tesheshi
