Pothuajse katër vjet pas fillimit të luftës në Ukrainë, udhëheqësi i vendit, Volodymyr Zelensky, tani përballet me udhëkryqin më të vështirë: deri në Ditën e Falënderimeve, më 27 nëntor, ai do të duhet të zgjedhë nëse do të bjerë dakord me planin e paqes të Trump – duke i lëshuar tokë dhe ujë Rusisë dhe duke pranuar në thelb qëllimin e saj politik – apo nëse do ta refuzojë atë, duke rrezikuar, siç e tha më herët në një mesazh drejtuar popullit ukrainas, të humbasë “partnerin më të rëndësishëm” të vendit të tij – domethënë, Shtetet e Bashkuara dhe vetë presidentin amerikan.
Ai madje përdori një fjalë “kyç”: dinjitetin. Në këtë mënyrë, ai në mënyrë indirekte por të qartë pranoi se populli ukrainas është i lodhur nga konflikti i armatosur katërvjeçar, por nuk e ka humbur dinjitetin e tij në atë masë sa të jetë kaq e lehtë të pranojë një kapitullim, nga i cili në thelb ata marrin vetëm garanci sigurie dhe një shumë të konsiderueshme për rindërtimin e Ukrainës pas luftës. Megjithatë, në fjalimin e tij, ai u bëri thirrje qytetarëve të mos luajnë “lojëra politike” dhe të demonstrojnë unitet, duke theksuar se kjo do të lehtësojë arritjen e “një paqeje të mirë”.
Sidoqoftë, Volodymyr Zelensky po numëron mbrapsht deri më 27 nëntor. Sepse pikërisht atëherë, pas gjashtë ditësh, në Ditën e Falënderimeve, ai do të duhet t’i përgjigjet presidentit amerikan nëse e pranon planin dhe e nënshkruan atë apo nëse do të thotë “faleminderit, nuk do ta pranoj” dhe do të vazhdojë të luftojë – si në vijën e parë të konfliktit ashtu edhe në fushën diplomatike, për të nxjerrë sa më shumë përfitime për Ukrainën.
Një krizë pas tjetrës
Plani që presidentit ukrainas i kërkohet të pranojë i kërkon Kievit të lëshojë territor dhe të kufizojë madhësinë e forcave të tij të armatosura, ndërsa Rusia e Putinit në thelb do të fitojë kontroll mbi të gjithë rajonin e Donbasit. Këto janë terma që Zelensky i ka përshkruar në të kaluarën si jokushtetuese dhe të padrejta.
Në të njëjtën kohë, fronti po vihet nën presion në rritje, ndërsa ushtria ruse intensifikon sulmet. Në rajonin e Kharkivit, forcat ruse po shtyjnë përpara në akset drejt Kupyansk dhe Liman, qytete që Ukraina i kishte rimarrë në vitin e parë të luftës.
Luftimet më të ashpra po zhvillohen rreth Pokrovskut, një qendër e madhe logjistike në rajonin e Donetskut. Sulmet e nëntorit ndaj termocentraleve kanë shkaktuar disa nga mungesat më të këqija të energjisë që nga fillimi i pushtimit, duke përkeqësuar më tej situatën në vend përpara një dimri të vështirë.
Ryshfeti, korrupsioni dhe kriza qeveritare
Ndërkohë, për më shumë se një javë, Zelensky është përpjekur të përmbajë pasojat e një skandali korrupsioni prej 100 milionë dollarësh që përfshin zyrtarë të lartë dhe bashkëpunëtorë të tij të ngushtë. Skandali që ka shkaktuar trazira të brendshme përfshin zbulimin se 100 milionë dollarë u përvetësuan nga sektori i energjisë përmes kontraktorëve të korruptuar.
Pas zbulimeve të hetuesve, Zelensky shkarkoi dy zyrtarë të lartë dhe vendosi sanksione ndaj bashkëpunëtorëve të ngushtë. Timur Midych, një nga të përfshirët, thuhet se është larguar nga vendi. Midych është partner në një kompani prodhimi mediatik me të cilën Zelensky punoi para se të bëhej president.
Në të njëjtën kohë, disa ligjvënës dhe aktivistë politikë po bëjnë thirrje për largimin e shefit të fuqishëm të stafit të presidentit, Andriy Yermak. Edhe pse as Zelensky dhe as Yermak nuk janë paditur nga hetuesit, ky i fundit shihet si person me ndikim vendimtar në vendimet dhe emërimet kryesore të qeverisë. Shumë veta besojnë se ai duhet të marrë përgjegjësinë për të rivendosur besimin e publikut.
Partia Shërbëtor i Popullit ka gëzuar një shumicë të madhe që nga viti 2019, por analistët politikë paralajmërojnë se një përçarje e brendshme mund ta vërë atë shumicë në rrezik. Analisti i pavarur politik Mykola Davydyuk thotë se shumë nga aleatët e Zelensky-t besojnë se diçka duhet të ndryshojë, edhe nëse nuk e shprehin publikisht.
Sipas tij, një nga kritikat më të rëndësishme është përqendrimi i tepërt i pushtetit në duart e Yermak dhe këshilltarëve të tij. “Stili i qeverisjes së Zelensky-t nuk po funksionon”, thotë ai. Sa vendosmërisht do të reagojë presidenti ndaj skandalit do të përcaktojë gjithashtu nëse marrëdhëniet e Ukrainës me aleatët e saj do të dëmtohen.
Megjithatë, pavarësisht presionit politik, pushteti i Zelensky-t nuk është në rrezik të menjëhershëm, pasi vendosja e ligjit ushtarak pas pushtimit ka shtyrë për një kohë të pacaktuar zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare. Edhe me ndikim të dobësuar parlamentar ose popullaritet në rënie, presidenti ukrainas nuk ka gjasa të largohet nga posti në mes të luftës, përveç nëse zgjedh të japë dorëheqjen.
Mandati i tij do të përfundonte në pranverën e vitit 2024, në rrethana normale. Nëse ai pranon planin amerikan, ai ka një dritare 100-ditore për ta udhëhequr vendin e tij drejt zgjedhjeve.
Numërimi mbrapsht
Në arenën politike, ish-shefi i shtabit Valery Zaluzny shihet si një rival i mundshëm në të ardhmen, pavarësisht mohimeve të tij. Pas kundërsulmeve të suksesshme në vitin e parë të luftës, ai u shkarkua në fund të vitit 2023 dhe aktualisht shërben si ambasador i Ukrainës në Mbretërinë e Bashkuar.
Edhe pse ai mohon çdo ambicie politike, sondazhet e tregojnë atë si një konkurrent teorik të Zelensky-t, duke e përforcuar skenarin. Në të kundërt, ish-presidenti Petro Poroshenko nuk ka arritur të zgjerojë bazën e tij dhe madje nuk ka arritur të mbledhë nënshkrimet e kërkuara për një votë mosbesimi.
Gati katër vjet pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, Zelensky po përballet me një sërë krizash që po testojnë aftësinë e tij për të udhëhequr një komb të lodhur. Dhe koha tashmë po numëron mbrapsht…/tesheshi
