Të dyja mbështesin shëndetin e sistemit imunitar, por a duhet t’i jepet njërit prej tyre përparësi ushqyese? Nutricionistët e sqarojnë dilemën.
Me sezonin e ftohjes dhe gripit që është shumë afër, këshilla dhe truket për të forcuar imunitetin kanë filluar të mbushin mediat sociale. Nga ushqimet e plota te suplementet, ka mendime të panumërta mbi mënyrën më të mirë për të shmangur sëmundjet dhe për të mbajtur trupin tonë të fortë.
Pavarësisht nga forma në të cilën merren, dy lëndë ushqyese në veçanti bien në sy në këtë histori: zinku dhe vitamina C , raporton Eatingwell.
Edhe pse të dyja kanë një rol të rëndësishëm në funksionimin e duhur të sistemit imunitar, a duhet t’i jepet përparësi njërit në të ushqyerit? Eatingwell u kërkoi nutricionistëve ta zgjidhnin këtë dilemë dhe përgjigjja e tyre mund t’ju habisë. Lexoni më poshtë për mendimin e tyre të ekspertëve, si dhe këshilla praktike që mund t’i zbatoni sot për të mbështetur shëndetin afatgjatë të sistemit imunitar.
Si ndikon zinku në imunitet
Edhe pse trupi ka nevojë për të në sasi të vogla, zinku është një mineral shumë i rëndësishëm në gjurmë, i domosdoshëm për funksionimin normal të trupit, veçanërisht kur bëhet fjalë për shëndetin e sistemit imunitar. Nutricionistja Lauren Manaker shpjegon: “Zinku luan një rol kyç në zhvillimin dhe funksionimin e qelizave imune, duke përfshirë ato që njohin dhe i përgjigjen agjentëve që shkaktojnë sëmundje, siç janë viruset dhe bakteret. Ai gjithashtu ndihmon në shërimin e plagëve dhe lejon që sinjalet mbrojtëse të trupit të funksionojnë siç duhet.”
Hulumtimet tregojnë se marrja e pamjaftueshme e zinkut përmes dietës mund të prishë ekuilibrin e sistemit imunitar dhe të rrisë rrezikun e infeksioneve. Trupi reagon mirë kur zinku merret rregullisht në sasi të mjaftueshme. Disa studime tregojnë gjithashtu se marrja e shtuar e zinkut, shpesh në formën e tabletave për thithje, në fillim të një ftohjeje mund të shkurtojë kohëzgjatjen e saj, megjithëse shkalla në të cilën mund të ndikojë në ashpërsinë e simptomave është ende e debatueshme.
Nutricionistët në përgjithësi rekomandojnë që nevojat për zink plotësohen kryesisht nga një dietë e larmishme që përfshin ushqime me origjinë shtazore dhe bimore, ndërsa suplementet mund të jenë të dobishme kur ka mungesë të këtij minerali.
“Zinku gjendet në sasi më të larta në ushqimet me bazë shtazore si prodhimet e detit dhe mishi i viçit, por gjendet edhe në shumë ushqime me bazë bimore, duke përfshirë drithërat e fortifikuara të mëngjesit, bollgurin dhe farat e kungullit”, thotë Natalie Rico, nutricioniste.
“Megjithatë, përbërësit e quajtur fitate mund të zvogëlojnë përthithjen e zinkut nga ushqimet bimore. Prandaj, për disa vegjetarianë dhe veganë, suplementet mund të ndihmojnë në ruajtjen e niveleve të mjaftueshme të këtij minerali.”
Si ndikon vitamina C në imunitet
Vitamina C, ose acidi L-askorbik, është një vitaminë e tretshme në ujë që trupi nuk mund ta prodhojë vetë. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme ta merrni atë përmes ushqimit, domethënë ushqimeve të tilla si specat e kuq, frutat agrume, kivitë dhe lloje të tjera të frutave dhe perimeve të pasura me lëndë ushqyese. Meqenëse është e tretshme në ujë, trupi nuk ruan sasi të mëdha të vitaminës C, kështu që është e rëndësishme ta merrni rregullisht në mënyrë që të ruani nivelin e duhur në trup.
Vitamina C vepron si një antioksidant, duke e bërë atë të rëndësishme për shëndetin e sistemit imunitar.
“Vitamina C ndihmon në mbrojtjen e qelizave nga dëmtimet e përditshme dhe mbështet punën e qelizave të bardha të gjakut që luftojnë infeksionin. Gjithashtu ndihmon trupin të krijojë dhe të mirëmbajë një lëkurë të shëndetshme, e cila është një nga barrierat e para fizike kundër mikrobeve”, thotë Manaker.
Duke pasur parasysh që vitamina C është e rëndësishme për funksionimin normal të sistemit imunitar, është e nevojshme të merren sasi të mjaftueshme të kësaj vitamine përmes dietës. Marrja e rekomanduar ditore për të rriturit në përgjithësi varion midis 75 dhe 120 miligramëve, varësisht nga gjinia dhe faza e jetës.
Marrja e rregullt e vitaminës C mund të shkurtojë pak kohëzgjatjen e ftohjeve dhe të lehtësojë simptomat, por hulumtimet tregojnë se te shumica e njerëzve, suplementet e vitaminës C nuk e zvogëlojnë rrezikun e ftohjes. Një përfitim i mundshëm në parandalimin e ftohjeve është vërejtur te njerëzit që janë të ekspozuar ndaj një ushtrimi intensiv fizik, mjediseve shumë të ftohta ose kanë një konsum të ulët të vitaminës C.
Është gjithashtu e rëndësishme të mos e teproni me suplementet. Meqenëse vitamina C është e tretshme në ujë, teprica ekskretohet kryesisht në urinë, por sasi të mëdha mund të shkaktojnë diarre, të përziera dhe dhimbje stomaku. Kufiri i sipërm i marrjes së tolerueshme për të rriturit është 2,000 miligramë në ditë.
Zinku apo vitamina C: cila është më e rëndësishme për imunitetin?
Përgjigja e thjeshtë është: të dyja.
Meqenëse secili ka një rol specifik në mbështetjen e sistemit imunitar, Manaker thekson se është pak si të pyesësh “nëse motori apo rrotat janë më të rëndësishme në një makinë, sepse është e nevojshme që i gjithë sistemi të funksionojë së bashku”. Si zinku ashtu edhe vitamina C janë lëndë ushqyese thelbësore që mbështesin funksionet e rëndësishme të sistemit imunitar, dhe marrja adekuate dietike e të dy lëndëve ushqyese ndihmon trupin të mbajë një sistem mbrojtës normal.
Edwina Clark, M.Sc. dhe dietologe e regjistruar, shton: “Ftohja e zakonshme, ose infeksioni i traktit të sipërm respirator, është arsyeja kryesore për të marrë vitaminë C ose zink për mbështetje imunitare, dhe të dy lëndët ushqyese janë studiuar gjerësisht.”
Edhe pse kërkimet mbi këtë temë janë ende në zhvillim e sipër, ajo thotë se zinku mund të jetë më efektiv se vitamina C kur bëhet fjalë për shkurtimin e kohëzgjatjes së simptomave të ftohjes, siç janë kolla dhe hunda e bllokuar.
Hulumtimet tregojnë se tabletat me zink mund të ndihmojnë në shkurtimin e kohëzgjatjes së një ftohjeje nëse merren në fillimin e simptomave, ndërsa marrja e rregullt e vitaminës C mund ta shkurtojë pak kohëzgjatjen e saj. Megjithatë, asnjëri prej këtyre dy lëndëve ushqyese nuk mund ta parandalojë plotësisht ftohjen tek shumica e njerëzve.
