Një njeri plot trille e teka, në ca simpatik e në ca antipatik
Mbreti Harald i Norvegjisë, një reformator që doli nga hija e babait të tij të preferuar dhe ekstrovert, Mbretit Olav, gjatë më shumë se tre dekadave në fron, vdiq të premten në moshën 89 vjeç, tha pallati mbretëror.
“Mbreti Harald vdiq në paqe në Spitalin Universitar të Oslos të premten më 28 gusht në orën 6:35 të mëngjesit,” njoftoi pallati mbretëror në faqen e tij të internetit. Harald, i cili ishte monarku më i vjetër evropian, u shtrua në spital më 17 gusht. Pallati tha në atë kohë se ai po trajtohej për një infeksion bakterial në gjak.
Në vitin 2024, ai u shtrua në spital për një infeksion gjatë pushimeve në Malajzi, ku iu implantua një stimulues kardiak i përkohshëm. Forcat e Armatosura Norvegjeze e transportuan më pas përsëri në atdheun e tij, ku iu implantua një pajisje e përhershme. Po atë vit, Harald, kreu ceremonial i shtetit të Norvegjisë që nga viti 1991, njoftoi se do të zvogëlonte detyrat e tij zyrtare, por ai hodhi poshtë mundësinë e abdikimit, duke këmbëngulur se betimi i tij mbretëror do ta detyronte atë për jetë.
I lindur në vitin 1937, stërnipi i Mbretëreshës britanike Viktoria u ngjit në fron në vitin 1991 dhe gradualisht prezantoi zakone më moderne, duke e sjellë institucionin ceremonial, deri atëherë të kuptuar kryesisht si një simbol i pavarësisë kombëtare, në shekullin e 21-të. Ai mbrojti hapur tolerancën, duke theksuar në një fjalim në vitin 2016 se norvegjezët mund të kenë origjina, besime dhe orientime seksuale të ndryshme.
Në nëntor të vitit 2005, Harald dhe gruaja e tij Sonja Haraldsen ftuan 550 norvegjezë në një ballo për të shënuar 100-vjetorin e pavarësisë së vendit nga Suedia. Harald tha më pas në një intervistë se familjet mbretërore evropiane nuk duhet të tundohen të kthejnë hapat drejt një hapjeje më të madhe dhe të tërhiqen pas mureve të pallateve të tyre.
Ashtu si babai i tij Olav, Harald ishte i dhënë pas sporteve dhe makinave dhe shpesh ngiste vetë makinën, veçanërisht kur shkonte në ngjarje joformale. Si një marinar i apasionuar, ai ishte timonieri i një varke me vela që fitoi titullin e kampionit botëror dhe garoi në disa Lojëra Olimpike, por ai nuk arriti të përsëriste suksesin e babait të tij dhe të fitonte medaljen e artë olimpike. Harald ishte gjithashtu shumë i interesuar në ruajtjen e natyrës. Në moshën 76 vjeç, ai e përmbushi ëndrrën e tij të përjetshme duke kaluar katër ditë thellë në pyllin tropikal të Amazonës braziliane, ku qëndroi me popullin Yanomami dhe fjeti në një hamak.
Harald ndoqi shkolla publike, ndryshe nga babai i tij, i cili ishte arsimuar privatisht. Martesa e tij me Sonjën e thjeshtë në vitin 1968 prishi traditën mbretërore dhe u parapri nga nëntë vjet konflikt me të atin.
Vdekja e Haraldit vjen në një kohë të trazuar për familjen mbretërore. Princesha e Kurorës Mette-Marit, gruaja e djalit të Haraldit, Princit të Kurorës Haakon, u vu nën shqyrtim të ashpër publik për miqësinë e saj me të ndjerin shkelës seksual Jeffrey Epstein, për të cilën ajo kërkoi falje.
Djali i saj Marius Hoiby, i lindur nga një marrëdhënie paramartesore me Haakon, u shpall fajtor në qershor pas një gjyqi shtatë-javor për dy nga katër akuza për përdhunim dhe një akuzë për dhunë në familje dhe u dënua me katër vjet burg. Si ai ashtu edhe zyra e prokurorit e apeluan vendimin. Dy ditë pas dënimit të Marius, pallati njoftoi se Mette-Marit iu nënshtrua një transplanti të suksesshëm të mushkërive, pa specifikuar se kur u krye procedura. Pas disa javësh shërimi në spital, ajo u kthye në shtëpi dhe festoi 25-vjetorin e martesës me Haakon në gusht.
Djali i Harald, Haakon, 53 vjeç, do të bëhet mbreti i katërt i Norvegjisë që kur vendi fitoi pavarësinë nga Suedia në vitin 1905, dhe Mette-Marit, gjithashtu 53 vjeç, do të bëhet mbretëreshë. /tesheshi
