Autoriteti për nisjen e një lufte bërthamore, jo i përqendruar te një person i vetëm
Në maj, Donald Trump njoftoi se kishte marrë për herë të katërt rezultatin maksimal, 30 pikë nga 30, në testin Montreal Cognitive Assessment (MoCA), një test i shkurtër që përdoret për të vlerësuar funksionet njohëse.
Presidenti amerikan e paraqiti rezultatin si dëshmi të “inteligjencës së tij ekstreme”, por frekuenca me të cilën i është nënshtruar testit ka ngritur pikëpyetje te disa mjekë.
Sipas Henry David Abraham, profesor i psikiatrisë në Tufts University School of Medicine dhe bashkëfitues i Nobelit të Paqes në vitin 1985, fakti që Trump e ka kryer testin disa herë brenda një periudhe relativisht të shkurtër është më domethënës sesa rezultati maksimal në vetvete.
“Kur bëhen dy, tre apo katër teste, nuk po kërkon më një kontroll të shpejtë. Po kërkon një prirje”, tha ai.
Abraham thotë se sheh një prirje që e konsideron shqetësuese dhe që, sipas tij, mund të ketë pasoja shumë më të gjera për shkak të rolit të Trumpit si president dhe komandant i përgjithshëm i forcave amerikane.
Në një intervistë të fundit, ai e përshkroi Trumpin si një president veçanërisht impulsiv dhe e lidhi shqetësimin e tij me vendimet e papritura të administratës amerikane dhe mënyrën se si presidenti ka folur për konfliktet ushtarake.
Në prill, Abraham ishte mes 36 mjekëve dhe ekspertëve të shëndetit mendor që nënshkruan një letër, të futur më pas në Congressional Record, ku shprehën shqetësimin për atë që e përshkruan si përkeqësim të funksioneve njohëse, të gjykimit dhe kontrollit të impulseve të Trumpit.
Dokumenti argumentonte se këto shqetësime bëhen veçanërisht serioze për shkak të autoritetit presidencial mbi arsenalin bërthamor amerikan.
Abraham e sheh si problem edhe faktin që presidenti amerikan ka një rol jashtëzakonisht të gjerë në vendimmarrjen për përdorimin e armëve bërthamore.
Sipas tij, krizat e kaluara bërthamore në SHBA kanë treguar rëndësinë e këshilltarëve dhe diplomatëve me përvojë, të cilët mund të veprojnë si mekanizma frenues përballë vendimeve të rrezikshme.
Ai përmend Richard Nixon, i cili gjatë fundit të trazuar të presidencës së tij thuhet se kishte bërë kërcënime për përdorimin e armëve bërthamore, si dhe John F. Kennedy-n gjatë krizës së raketave kubane.
Sipas Abraham, dallimi qëndron te roli i këshilltarëve dhe strukturave institucionale që rrethonin këta presidentë. “Trump nuk ka asgjë nga këto”, argumenton ai, duke kritikuar atë që e konsideron një rreth njerëzish tepër të bindur ndaj presidentit dhe mungesën e mekanizmave të mjaftueshëm frenues.
Ai shton se diplomacia duhet të jetë pjesë e çdo strategjie për një konflikt të rrezikshëm dhe se përshkallëzimi ushtarak nuk mund të zëvendësojë pafundësisht negociatat.
Abraham e pranon se ndërhyrja e psikiatërve në debatin publik për gjendjen mendore të një presidenti është kontroverse. Rregulli i njohur si “Goldwater Rule” i pengon psikiatrit të japin diagnoza profesionale për një person që nuk e kanë ekzaminuar drejtpërdrejt.
Ai thotë se e mbështet këtë parim, por argumenton se në raste të jashtëzakonshme ekziston edhe një detyrim profesional për të paralajmëruar kur besohet se një person mund të përbëjë rrezik për të tjerët.
Shtëpia e Bardhë i ka hedhur poshtë akuzat e Abraham dhe kolegëve të tij, duke i cilësuar si politikisht të motivuara.
Ndërkohë, International Physicians for the Prevention of Nuclear War (IPPNW), organizata me të cilën Abraham ndau Nobelin e Paqes, ka shprehur mbështetje për shqetësimet e tij dhe ka argumentuar se autoriteti për nisjen e një lufte bërthamore nuk duhet të përqendrohet te një person i vetëm.
