Amnesty International i kërkoi Italisë të enjten të përfundojë marrëveshjen e saj të ndalimit të emigrantëve me Shqipërinë, duke paralajmëruar se marrëveshja në det të hapur rrezikon sigurinë, lirinë dhe të drejtat e njeriut të azilkërkuesve dhe emigrantëve, transmeton Anadolu.
Në një konferencë që shqyrtonte marrëveshjen e vitit 2023, grupi i të drejtave tha se qindra njerëz janë transferuar me forcë në objektet në Shqipëri, ku aksesi i kufizuar në avokatë dhe gjykata minon aftësinë e tyre për të kërkuar azil dhe për të marrë drejtësi.
“Ndalimi në det të hapur synon përfundimisht parandalimin dhe përpjekjen për të zhvendosur dhe për t’iu shmangur si përgjegjësive për t’iu përgjigjur njerëzve që migrojnë, ashtu edhe detyrimit për t’u ofruar azil atyre që kanë nevojë për të,” tha Eve Geddie, drejtoreshë e Zyrës së Institucioneve Evropiane të Amnesty International.
Italia transferoi 74 persona direkt nga ujërat ndërkombëtare në Shqipëri gjatë tre operacioneve midis tetorit 2024 dhe janarit 2025, sipas Amnesty.
Transferimet u ndaluan pasi gjykatat italiane rrëzuan urdhrat e paraburgimit. Megjithatë, Roma e ndryshoi marrëveshjen në mars 2025 për të lejuar transferimin në Shqipëri të personave që përballen me urdhrat e dëbimit dhe të arrestuar tashmë në Itali.
Që atëherë, më shumë se 500 burra huhet se janë dërguar në qendrën e paraburgimit në Gjadër, tha grupi.
Amnesty dokumentoi 42 incidente kritike në objekt midis 11 prillit dhe 16 majit 2025, duke përfshirë të paktën dy tentativa për varje, disa raste të vetëlëndimit dhe një protestë në të cilën tre persona u plagosën nga xhamat e thyer.
Ai akuzoi gjithashtu qeverinë italiane për kufizimin e monitorimit të pavarur dhe mbikëqyrjes parlamentare.
Megjithëse ata që mbahen në Shqipëri mbeten nën juridiksionin italian, distanca e tyre nga Italia dhe aksesi i kufizuar te avokatët, gjykatat dhe masat e tjera mbrojtëse dobësojnë të drejtën e tyre për të kërkuar azil dhe akses në drejtësi, tha Amnesty.
“Është shumë e qartë se modeli Itali-Shqipëri është i pamundur të zbatohet në përputhje me detyrimet e Italisë për të drejtat e njeriut,” tha Geddie.
Amnesty u kërkoi autoriteteve italiane të ndërpresin marrëveshjen, të përdorin alternativa ndaj ndalimit dhe të sigurojnë akses në procedurat efektive të azilit dhe pritje dinjitoze në territorin italian.
Marrëveshja pesëvjeçare hyri në fuqi në shkurt 2024. Italia thuhet se ka ndarë më shumë se 670 milionë euro (783 milionë dollarë) për funksionimin e saj deri në vitin 2028.
– Protokolli Shqipëri-Itali për çështjen e emigracionit
Më 6 nëntor të vitit 2023, mes Shqipërisë dheItalisë u nënshkrua protokolli i bashkëpunimit për fuqizimin e bashkëpunimit për çështjen e emigracionit, ndërsa marrëveshja shkaktoi reagime në Shqipëri dhe Itali.
Protokolli, në bazë të të cilit u ngritën në Shqipëri qendrat e pritjes së emigrantëve të paligjshëm, u nënshkrua nga kryeministri i Shqipërisë Edi Rama dhe kryeministrja eItalisë Giorgia Meloni dhe u ratifikua nga Kuvendi i Shqipërisë më 22 shkurt të vitit 2024.
Sipas Qeverisë së Shqipërisë, ky protokoll ka për qëllim forcimin e bashkëpunimit dypalësh ndërmjet palëve për menaxhimin e flukseve migratore nga vendet e treta, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe atë evropiane.
Ndërkohë, sipas protokollit, autoritetet kompetente shqiptare lejojnë hyrjen dhe qëndrimin në territorin shqiptar të emigrantëve të strehuar në strukturat që janë ndërtuar, me qëllimin e vetëm të kryerjes së procedurave kufitare apo të riatdhesimit.
Qendrat që janë ngritur në Qarkun e Lezhës menaxhohen nga autoritetet italiane.
