Ankaraja ka zgjeruar ndikimin e saj nga Ballkani dhe Lindja e Mesme deri në Afrikë dhe Azinë Qendrore
25-vjetori i themelimit të Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP), më 14 gusht, shënoi jo vetëm një përvjetor politik, por edhe një periudhë që ka ndryshuar ndjeshëm pozitën e Turqisë në skenën ndërkombëtare.
Që nga ardhja në pushtet në vitin 2002, qeveritë e drejtuara nga Recep Tayyip Erdoğan e kanë transformuar vendin në një aktor me peshë në rajon dhe, gjithnjë e më shumë, në arenën globale.
Në vitet e para, prioritet ishte forcimi i ekonomisë, përmirësimi i marrëdhënieve me fqinjët dhe afrimi me Bashkimin Evropian. Negociatat për anëtarësim në BE nisën në vitin 2005, ndërsa Ankaraja paralelisht zgjeroi marrëdhëniet me Lindjen e Mesme, Ballkanin, Afrikën, Kaukazin dhe Azinë Qendrore.
Kjo politikë i dha Turqisë një hapësirë më të madhe ekonomike dhe diplomatike. Rritja ekonomike u shndërrua në një nga bazat e fuqisë së Turqisë.
Sipas të dhënave të Bankës Botërore, PBB-ja e vendit u rrit nga rreth 236 miliardë dollarë në vitin 2002 në 1.6 trilionë dollarë në vitin 2025, ndërsa eksportet u rritën nga rreth 36 miliardë në 273 miliardë dollarë.
Por Ankara nuk u mjaftua me fuqinë ekonomike. Gjatë dekadës së fundit, politika e jashtme turke është karakterizuar nga një autonomi më e madhe strategjike dhe nga forcimi i kapaciteteve ushtarake.
Prodhimi vendas në industrinë e mbrojtjes, që në vitin 2002 përbënte vetëm një pjesë të vogël të nevojave të vendit, sot ka arritur në nivele shumë më të larta.
Dronët, anijet luftarake, automjetet e blinduara, sistemet raketore dhe teknologjitë e luftës elektronike janë shndërruar njëkohësisht në instrumente të fuqisë ushtarake dhe të diplomacisë turke.
Ndikimi i kësaj politike u pa në Libi dhe në Azerbajxhan, ndërsa Turqia ka zgjeruar bashkëpunimin ushtarak me vende si Katari, Somalia, Pakistani dhe Arabia Saudite.
Në fillim të këtij muaji, Ankaraja hodhi gjithashtu një hap të ri me forcimin e bashkëpunimit të mbrojtjes me Pakistanin dhe Arabinë Saudite, duke sinjalizuar ambicie për një rol më të madh në arkitekturën e sigurisë së rajonit.
Diplomacia është një tjetër shtyllë e fuqisë turke. Rrjeti diplomatik i Ankarasë ka arritur në 262 përfaqësi, ndërsa numri i ambasadave në Afrikë është rritur nga 12 në vitin 2002 në 44 në vitin 2026.
Paralelisht, Turqia e ka rritur ndjeshëm tregtinë dhe lidhjet ekonomike me kontinentin afrikan, Ballkanin, Azinë Qendrore dhe vendet arabe.
Ankaraja është përpjekur gjithashtu të pozicionohet si ndërmjetëse në konfliktet ndërkombëtare. Nga Ballkani te Lindja e Mesme dhe nga lufta Rusi-Ukrainë te Afrika, Turqia ka përdorur diplomacinë e ndërmjetësimit për të rritur peshën e saj.
Marrëveshja për korridorin e drithërave në Detin e Zi në vitin 2022 ishte një nga shembujt më të dukshëm të kësaj qasjeje. Në këtë strategji hyn edhe fuqia e butë.
TIKA, Instituti Yunus Emre, bursat turke, Fondacioni Maarif, Gjysmëhëna e Kuqe dhe Turkish Airlines kanë zgjeruar praninë sociale dhe kulturore të Turqisë në dhjetëra vende.
Energjia dhe infrastruktura i kanë dhënë këtij ndikimi edhe një bazë të fortë gjeopolitike. Gazsjellësit TANAP dhe TurkStream, si dhe naftësjellësi Baku-Tbilisi-Xhejhan, së bashku me korridoret hekurudhore dhe rrugore, kanë forcuar pozicionin e Turqisë si urë lidhëse mes Evropës, Kaukazit, Lindjes së Mesme dhe Azisë Qendrore. Zbulimi i gazit në Detin e Zi ka shtuar më tej rëndësinë strategjike të vendit.
Pas 25 vitesh, Turqia nuk është më thjesht një fuqi rajonale. Ajo është bërë një aktore që synon të ndikojë në axhendat ndërkombëtare përmes ekonomisë, ushtrisë, diplomacisë, energjisë dhe fuqisë së butë.
Sfida për vitet e ardhshme do të jetë ruajtja e këtij ndikimi, forcimi i ekonomisë dhe ulja e varësisë nga energjia dhe teknologjitë e huaja.
Nëse Ankaraja arrin t’i përballojë këto sfida, 25 vitet e ardhshme mund ta çojnë Turqinë edhe më tej në hierarkinë e fuqive globale. tesheshi
