Media ndërkombëtare përpiqet të shpjegojë arsyet e një aleance të re gjeopolitike
Nënshkrimi i Marrëveshjes së Mbrojtjes së Përbashkët të Mekës nga Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia disa ditë më parë nuk ishte rezultat i një përgjigjeje të menjëhershme ndaj një kërcënimi specifik, siç vlerësuan shumë fillimisht.
Në analizën e paraqitur nga Middle East Eye, ajo zbulon konvergjencën e interesave strategjike midis tre vendeve, të cilat ndryshojnë ndjeshëm për sa i përket vendndodhjes së tyre gjeografike, burimeve të tyre të fuqisë dhe kërcënimeve të menjëhershme me të cilat përballet secili.
Megjithatë, ato ndajnë – sipas mediumit – një vlerësim të përbashkët: se rendi rajonal i sigurisë që ka formësuar Lindjen e Mesme dhe Azinë Jugperëndimore për dekada nuk është më në gjendje të ofrojë të njëjtat garanci që ofroi në të kaluarën.
Tre fuqi me avantazhe të ndryshme
Tre fuqi rajonale me karakteristika të dallueshme u bashkuan për të nënshkruar marrëveshjen në Mekë.
Arabia Saudite ka peshë fetare, ekonomike, energjike dhe gjeopolitike, duke qenë një nga vendet më të rëndësishme në botën myslimane dhe një nga lojtarët më të mëdhenj të energjisë në botë.
Turqia ka forca të armatosura të forta, një industri mbrojtëse në zhvillim dhe një pozicion gjeografik kritik që lidh Lindjen e Mesme me Evropën, Detin e Zi dhe Mesdheun Lindor.
Pakistani, nga ana e tij, ka aftësi të konsiderueshme shkencore dhe kërkimore, një ushtri të fortë, një arsenal bërthamor dhe thellësi strategjike në Azinë Jugore.
Prandaj, marrëveshja duhet të kuptohet si fillimi i një ndryshimi në filozofinë e sigurisë së rajonit: nga varësia nga “ombrella” e një fuqie të vetme të jashtme, në një rrjet bashkëpunimi rajonal që do të shpërndajë rreziqet dhe do të forcojë parandalimin.
Një pakt mbrojtjeje kolektive
Marrëveshja përcakton që një sulm i armatosur kundër ndonjërit prej tre vendeve do të konsiderohet një sulm kundër të treve. Ky formulim është afër logjikës së mbrojtjes kolektive të aleancave të mëdha ushtarake, megjithëse të tre vendet kanë theksuar se pakti është i natyrës mbrojtëse dhe nuk drejtohet kundër ndonjë shteti specifik.
Këtu, sipas Middle East Eye, qëndron rëndësia e vërtetë e marrëveshjes. Pyetja kryesore nuk është se kë kërkojnë të pengojnë të tre vendet. Pyetja është pse secili prej tyre kishte nevojë për dy të tjerët në këtë pikë të veçantë historike.
Turqia kërkon hapësirë më të madhe strategjike
Pyetja në lidhje me pjesëmarrjen e Ankarasë është kjo: pse nevojitet një marrëveshje mbrojtjeje me Arabinë Saudite dhe Pakistanin?
Turqia është anëtare e NATO-s dhe ka një nga ushtritë më të mëdha në aleancë, ndërsa industria e saj e mbrojtjes ka përjetuar rritje të shpejtë vitet e fundit.
Përgjigja qëndron në politikën e jashtme gjithnjë e më të pavarur të Ankarasë, e cila tani e sheh rrethinën e saj si zonën e menjëhershme të interesave të saj të sigurisë.
Ky rajon përfshin Sirinë, Irakun, Libanin, Libinë, Mesdheun Lindor, Detin e Zi, Kaukazin, Rusinë, Iranin dhe Evropën.
Në të njëjtën kohë, roli i Turqisë në Siri, i kombinuar me kritikat e forta të Ankarasë ndaj politikave izraelite, veçanërisht në lidhje me luftën në Gaza, ka çuar në tensione në rritje me Tel Avivin.
Përballja Turqi-Izrael
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të fundit në rajon është se marrëdhëniet midis Turqisë dhe Izraelit nuk kufizohen më vetëm në një mosmarrëveshje politike mbi çështjen palestineze.
Ato kanë evoluar me shpejtësi në një seri përballjesh strategjike, kryesisht rreth Sirisë dhe Mesdheut Lindor.
Izraeli ka forcuar marrëdhëniet e sigurisë dhe bashkëpunimit ushtarak me Greqinë dhe Qipron. Dhjetorin e kaluar, të tre vendet mbajtën samitin e tyre të dhjetë trepalësh, ndërsa Greqia, Izraeli dhe Qiproja kanë zhvilluar programe bashkëpunimi ushtarak që përfshijnë ushtrime të përbashkëta.
Nga perspektiva turke, është e pamundur të injorohet fakti se Izraeli, Greqia dhe Qiproja përbëjnë një rrjet bashkëpunimi ushtarak dhe politik në një rajon ku interesat e tyre bien ndesh drejtpërdrejt me ato të Turqisë.
Pse Turqia po i drejtohet Arabisë Saudite dhe Pakistanit
Kjo shpjegon një nga përfitimet kryesore që Turqia sheh në bashkëpunimin me Arabinë Saudite dhe Pakistanin.
Ankaraja nuk dëshiron që aftësitë e saj strategjike të mbeten të kufizuara brenda kornizës së marrëdhënieve të saj me Shtetet e Bashkuara, Evropën dhe NATO-n. Përkundrazi, ajo kërkon një rrjet më të gjerë partneritetesh në mënyrë që të zvogëlojë ndjeshmërinë e saj ndaj presioneve nga një bosht i vetëm gjeopolitik.
Shumë analiza kanë theksuar se marrëveshja midis Arabisë Saudite dhe Pakistanit nuk erdhi papritur. Përkundrazi, ajo bazohej në një bashkëpunim të gjatë në sektorin ushtarak, në arsim dhe në marrëdhëniet e mbrojtjes.
Prandaj, hyrja e Turqisë në këtë ekuacion vjen për të forcuar një rrjet që ekziston prej dekadash.
