Humori i paqëndrueshëm i presidentit amerikan që e bëjnë të vështirë paqen
Irani tha të mërkurën, më 30 shtator, se kishte marrë një përgjigje nga Shtetet e Bashkuara për propozimin e tij të fundit për të ringjallur armëpushimin e shembur në Lindjen e Mesme, disa ditë pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se e kishte refuzuar atë.
Aleatët e Iranit festuan të mërkurën pasi Uashingtoni tërhoqi forcat e tij të fundit nga Iraku fqinj, ku 4,500 ushtarë amerikanë kanë vdekur në luftën më të madhe që Shtetet e Bashkuara kanë luftuar këtë shekull. Më shumë se 200,000 civilë irakianë u vranë në kaos pasi forcat amerikane rrëzuan diktatorin Sadam Husein në vitin 2003. Teherani e sheh tërheqjen e SHBA-së si një fitore për “boshtin e rezistencës” të grupeve të armatosura pro-iraniane dhe një hap drejt dëbimit të forcave amerikane nga rajoni.
Lufta SHBA-Izrael kundër Iranit ka vazhduar për më shumë se shtatë muaj dhe Irani javën e kaluar paraqiti një propozim sipas të cilit SHBA-të do të hiqnin bllokadën e porteve iraniane dhe Teherani do të rihapte Ngushticën e Hormuzit brenda shtatë ditësh.
Tramp të dielën tha se e kishte hedhur poshtë propozimin, por Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se Teherani nuk kishte marrë një refuzim zyrtar. Në një postim në faqen sociale X të mërkurën, një zëdhënës i qeverisë iraniane tha se Araghchi i kishte përcjellë përgjigjen e SHBA-së qeverisë iraniane.
Irani thotë se synon të rinovojë marrëveshjen e përkohshme që u shemb disa javë pasi Trump dhe Presidenti iranian Masoud Pezeshkian e nënshkruan atë në qershor.
Ndërmjetësit e Katarit javën e kaluar përcollën mesazhe midis të dërguarve të SHBA-së dhe Iranit në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, bisedimet e para midis palëve ndërluftuese që nga shembja e armëpushimit.
Një zyrtar i informuar mbi bisedimet, i cili nuk është iranian dhe foli me Reuters në kushte anonimiteti, tha se Katari e informoi Araghchi-n mbi përgjigjen e SHBA-së të martën kur Araghchi zbarkoi në Doha në rrugën e tij për t’u kthyer në Iran nga Nju Jorku. Zyrtari tha se palët ndërluftuese ishin gjerësisht dakord për hapat e nevojshëm, por jo për urdhrin e tyre.
Irani dëshiron një marrëveshje që do t’i jepte atij kontrollin e Ngushticës së Hormuzit, rruga më e rëndësishme e transportit të naftës në botë, e cila kalon përgjatë bregdetit të tij.
Trafiku në ngushticë është rritur në javët e fundit, me kompanitë e transportit që ngarkojnë tarifa të larta duke pasur parasysh rrezikun e sulmeve. Por furnizimet me naftë bruto, produkte të rafinuara dhe gaz natyror mbeten të ndërprera. Operacionet Tregtare Detare të Britanisë (UKMTO) thanë të mërkurën se dy anije ishin goditur nga raketat një ditë më parë.
Zyrtarët amerikanë dhe irakianë njoftuan të mërkurën tërheqjen e trupave të fundit amerikane nga bazat në Irak, duke përmbushur një plan të dakordësuar nga administrata Trump në vitin 2024 nën Presidentin Joe Biden, ndërsa ajo zhvillon luftë kundër Iranit fqinj.
Tërheqja u mirëprit nga Irani dhe aleatët e tij. Ajo përfaqëson “një fitore historike për grupet e Rezistencës Islamike Irakiane dhe irakianët e nderuar, dhe një disfatë për projektin amerikan”, tha Abu Mojtaba al-Jasiri, komandant i Rezistencës Islamike në Irak, një organizatë ombrellë për grupet e armatosura pro-iraniane.
Iraku, të cilin Shtetet e Bashkuara e pushtuan në vitin 2003, është me shumicë shiite si Irani, dhe Teherani ka krijuar ndikim të gjerë politik dhe ushtarak atje.
Vendi shpesh ka shërbyer si një luftë me ndërmjetës midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Nga 18 ushtarët amerikanë të vrarë që kur Trump nisi Operacionin Epic Fury në shkurt, shtatë kanë qenë në Irak. Uashingtoni fajëson grupet pro-iraniane në Irak për sulmet ndaj vendeve fqinje, siç ishte sulmi ndaj një tubacioni nafte saudite tre javë më parë.
Tërheqja amerikane do të thotë “mundësia që forcat pro-iraniane të fuqizohen pa një prani ushtarake perëndimore”, tha Ahmed Younis, një analist politik me bazë në Bagdad.
“Këto grupe mund të përpiqen të zgjerojnë rolin e tyre në formësimin e politikave shtetërore dhe të konsolidojnë praninë e tyre në institucionet kryesore”, shtoi ai. /tesheshi
