Dy vjet burg pa akuzë, pa prova dhe pa një proces gjyqësor
Mund të arrestohesh në mes të natës, të zhdukesh për dy vjet pas hekurave dhe, kur të dalësh, të mos e dish ende pse u burgose.
Nuk është një roman i Franc Kafkës, por historia e vërtetë e 20-vjeçarit palestinez Qusai al Qadi, i cili kaloi dy vjet në paraburgim administrativ izraelit pa u akuzuar për asnjë vepër penale dhe pa dalë kurrë para një gjykimi të rregullt.
Qusai u arrestua në orën tre të mëngjesit, më 8 korrik 2024, kur ushtarët izraelitë hynë në banesën e familjes së tij në Hebron. Ata e lidhën me pranga plastike, i morën telefonin dhe e transferuan fillimisht në burgun Ketziot, në shkretëtirën Negev, e më pas në burgun Ofer, në Bregun Perëndimor.
Kur u lirua, më 9 korrik 2026, ai kishte humbur dy vite nga jeta e tij pa marrë kurrë një shpjegim për arsyen e ndalimit.
Rasti i tij lidhet me atë që Izraeli e quan “paraburgim administrativ”. Nëse një komandant ushtarak e konsideron një palestinez si kërcënim për sigurinë, mund të kërkojë arrestimin e tij mbi bazën e provave sekrete.
Një gjykatës ushtarak miraton vendimin, por as i arrestuari dhe as avokati i tij nuk njihen me provat. Nuk ka akuzë formale, nuk ka proces penal dhe nuk ka mundësi reale mbrojtjeje.
Urdhri zgjat gjashtë muaj dhe mund të rinovohet vazhdimisht, deri në dy vjet. Pikërisht kjo është arsyeja pse historia e Qusait kujton botën absurde të Kafkës: ai u burgos pa e ditur se për çfarë akuzohej dhe u lirua pa marrë asnjë përgjigje.
Por mungesa e një procesi ishte vetëm fillimi. Sipas dëshmisë së tij, jeta në burg karakterizohej nga dhuna dhe poshtërimi. Njësi të policisë së burgjeve hynin shpesh në qeli me mburoja, qen dhe shkopinj gome, duke rrahur të burgosurit kolektivisht, edhe për shkelje të vogla.
Mjaftonte që dikush të lutej me zë të lartë ose që disa të burgosur të mos dorëzonin enët plastike pas ngrënies, dhe ndëshkimi binte mbi të gjithë.
Ai rrëfen se gardianët përdornin edhe municione jo vdekjeprurëse që shkaktonin dhimbje të forta, ndërsa mjekët kufizoheshin vetëm në kontrollimin nëse të plagosurit ishin jashtë rrezikut për jetën.
Kushtet e jetesës ishin po aq të rënda. Në qelitë me gjashtë shtretër strehoheshin dhjetë persona dhe katër prej tyre flinin në dysheme. Dyshekët u hiqeshin çdo mëngjes dhe u riktheheshin vetëm në mbrëmje.
Nuk kishte libra, letër apo mjete për të shkruar. Ditët kalonin duke parë muret dhe duke pritur racionin e radhës të ushqimit, i cili shpesh nuk mjaftonte as për të shuar urinë. Qusai humbi 13 kilogramë vetëm në 55 ditët e para të burgimit.
Edhe higjiena ishte minimale. Dhjetë të burgosur kishin vetëm pesë minuta gjithsej për t’u larë, çka do të thoshte rreth 30 sekonda ujë për secilin. Si pasojë, në qeli u përhap zgjebja. Gjatë dy viteve të burgimit ai nuk mori asnjë vizitë nga familjarët.
Në burgun Ofer ai takoi edhe të burgosur nga Gaza, të cilët, sipas tij, trajtoheshin edhe më ashpër. Ata mbaheshin të prangosur edhe brenda qelive, shoqëroheshin në çift deri në tualet dhe, sipas dëshmisë së tij, detyroheshin të lehonin, të mjaullinin ose të imitonin pulat si formë poshtërimi.
Dhuna fizike dhe verbale ndaj tyre ishte shumë më e madhe. Gjatë marrjes në pyetje, hetuesit e pyetën vazhdimisht për postimet e tij në Facebook.
Kjo e ka bërë të besojë se arrestimi mund të ketë qenë i lidhur me aktivitetin e tij në rrjetet sociale, megjithëse ai këmbëngul se nuk ka publikuar kurrë materiale që të përbënin kërcënim për sigurinë. Megjithatë, askush nuk ia ka konfirmuar zyrtarisht këtë dyshim.
Historia e tij pasqyron edhe një ndryshim më të gjerë në sistemin izraelit të burgjeve. Sipas të dhënave të shërbimit penitenciar izraelit, në fund të vitit 2025 në paraburgim administrativ ndodheshin 3.229 palestinezë, krahasuar me më pak se 800 para sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.
Në të njëjtën periudhë, ministri i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben Gvir, ka kërkuar publikisht ashpërsimin e kushteve të paraburgimit për të burgosurit palestinezë. /tesheshi
