Me një diferencë të ngushtë, u refuzua rifillimi i negociatave me Brukselin
Islanda zgjodhi të mos rikthehet në tryezën e negociatave me Bashkimin Europian. Në referendumin e zhvilluar të shtunën, 52,54% e votuesve u shprehën kundër rifillimit të bisedimeve për anëtarësim, ndërsa 47,46% votuan pro.
Diferenca ishte e ngushtë, por mesazhi politik ishte i qartë: për momentin, Reykjaviku nuk dëshiron ta hapë sërish atë kapitull.
Rezultati ishte veçanërisht i theksuar në rajonet veriperëndimore të vendit, ku 62,87% votuan kundër. Bëhet fjalë për zona të largëta nga kryeqyteti dhe më të lidhura me industrinë e peshkimit dhe ekonominë tradicionale të Islandës.
Referendumi nuk vendoste drejtpërdrejt nëse Islanda do të bëhej anëtare e BE-së. Pyetja ishte nëse vendi duhej të rifillonte negociatat e pezulluara që prej vitit 2013.
Nëse do të fitonte “Po”-ja, bisedimet do të mund të zgjasnin edhe 18 deri në 24 muaj dhe, në fund, qytetarët do të votonin sërish për një marrëveshje konkrete.
Negociatat kishin nisur në vitin 2009, pas krizës së rëndë financiare që goditi vendin. Procesi kishte përparuar ndjeshëm, me 27 nga 35 kapitujt e negociatave të hapur dhe 11 të mbyllur, por ndryshimi i qeverisë në vitin 2013 solli pezullimin e tyre.
Një nga pengesat kryesore mbetet peshkimi. Sektori përbën rreth 5,6% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe afërsisht 40% të eksporteve islandeze.
Kundërshtarët e anëtarësimit druhen se rregullat europiane dhe kuotat e peshkimit do t’i kufizonin kontrollin mbi një prej burimeve më të rëndësishme të ekonomisë kombëtare.
Në anën tjetër, kampi i “Po”-së argumentonte se lidhja më e ngushtë me BE-në do t’i sillte vendit më shumë stabilitet ekonomik. Një nga argumentet ishte edhe euroja, e cila, sipas mbështetësve të anëtarësimit, do t’i mbronte islandezët nga luhatjet e koronës.
Kostoja e jetesës ishte një tjetër temë qendrore. Islanda ka çmime shumë të larta, ndërsa zhvlerësimi i koronës është përdorur prej vitesh si instrument i politikës monetare.
Mbështetësit e BE-së shpresonin se një integrim më i thellë europian do të sillte më shumë stabilitet, por këto përfitime u perceptuan nga shumë votues si të pasigurta.
Fushata u ndikua edhe nga zhvillimet gjeopolitike në Arktik. Pretendimet e Donald Trump për Grenlandën dhe rritja e interesit të Rusisë dhe Kinës për rajonin rikthyen në vëmendje rëndësinë strategjike të Islandës.
Qeveria socialdemokrate e kryeministres Kristrún Frostadóttir e kishte mbështetur hapur rifillimin e negociatave.
Megjithatë, në fund dominoi ndjenja e pavarësisë. Islanda, e pavarur nga Danimarka që prej vitit 1944, është tashmë pjesë e tregut të përbashkët europian dhe zonës Schengen, por një pjesë e konsiderueshme e qytetarëve nuk dëshiron ta çojë më tej integrimin politik.
Për Brukselin, rezultati është zhgënjyes. Islanda shihej si një kandidat i favorshëm për shkak të ekonomisë së zhvilluar, institucioneve demokratike dhe lidhjeve të saj të forta me Europën.
Referendumi tregon se edhe në një vend të tillë, ideja e anëtarësimit nuk është aq tërheqëse sa mund të dukej nga jashtë.
Në fund, islandezët nuk i thanë domosdoshmërisht “Jo” Evropës. I thanë “Jo” hapjes së një procesi që do t’i detyronte të vendosnin sërish, pas vitesh negociatash, nëse duan të bëhen pjesë e Bashkimit Europian. tesheshi
