Një treshe që mund t’i përmbysë llogaritë e Abu Dhabit dhe Tel Avivit
Marrëveshja e nënshkruar në Mekë më 7 gusht bashkon tri fuqi me peshë të konsiderueshme. Arabia Saudite është ekonomia e vetme arabe e G20-s, Turqia ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO, ndërsa Pakistani është i vetmi shtet mysliman me armë bërthamore.
Së bashku, ato krijojnë një kombinim të fuqisë ekonomike, ushtarake dhe strategjike që mund të ketë ndikim përtej rajonit. Sipas Middle East Eye, një nga avantazhet kryesore të paktit është se ai nuk mbështetet vetëm te interesat e ngushta të sigurisë.
Marrëveshja u bë publike në qytetin më të shenjtë të Islamit dhe u shoqërua me një simbolikë të fortë politike, duke i dhënë asaj një legjitimitet dhe një bazë publike që mungon në marrëdhëniet mes Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Izraelit.
Ky dimension politik mund të jetë vendimtar. Arabia Saudite dhe Pakistani kanë qenë aleatë prej dekadash, ndërsa Turqia dhe Riadi, pas një periudhe të gjatë rivaliteti, janë afruar ndjeshëm vitet e fundit.
Luftërat dhe krizat në Siri, Sudan dhe rajone të tjera kanë krijuar gjithashtu hapësira të reja për bashkëpunim mes Ankarasë dhe Riadit. Një tjetër avantazh është mundësia që pakti të zgjerohet.
Ekspertët e cituar nga Middle East Eye e shohin marrëveshjen si një strukturë që mund të tërheqë në të ardhmen shtete të tjera, duke krijuar gradualisht një arkitekturë më të gjerë sigurie në botën myslimane.
Kjo do t’i jepte paktit një peshë shumë më të madhe se ajo që ka aktualisht. Po ashtu, marrëveshja parashikon thellimin e bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes dhe zhvillimin e stërvitjeve të përbashkëta ushtarake.
Turqia mund të luajë një rol veçanërisht të rëndësishëm përmes industrisë së saj të mbrojtjes, përfshirë dronët dhe sistemet e reja të armatimit.
Pakistani sjell përvojën e tij ushtarake dhe lidhjet e fuqishme me Kinën, ndërsa Arabia Saudite ofron burime financiare dhe ambicien për të zhvilluar një industri kombëtare të mbrojtjes.
Në këtë pikë, Middle East Eye thekson se Pakti i Mekës ka “më shumë thellësi strategjike” dhe një angazhim më të fortë për mbrojtjen e ndërsjellë. Pikërisht kjo mund t’i japë marrëveshjes një potencial më të madh parandalues në të ardhmen.
Sigurisht, aleanca ka përpara një proces të gjatë integrimi. Tre vendet kanë sisteme të ndryshme armatimi dhe nuk kanë të njëjtin perceptim për kërcënimet rajonale. Por kjo nuk e zvogëlon domosdoshmërisht rëndësinë e marrëveshjes.
Përkundrazi, fakti që tri fuqi me interesa të ndryshme kanë zgjedhur të institucionalizojnë bashkëpunimin e tyre tregon se po shfaqet një nevojë e re për një arkitekturë sigurie më autonome.
Në këtë kuptim, Pakti i Mekës mund të jetë vetëm fillimi. Nëse Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani arrijnë të ndërtojnë mekanizma të përbashkët ushtarakë, të harmonizojnë industrinë e mbrojtjes dhe të zgjerojnë bashkëpunimin me vende të tjera, marrëveshja mund të shndërrohet në një nga shtyllat kryesore të rendit të ri strategjik në Lindjen e Mesme dhe në botën muslimane. /tesheshi
