Turqia do të shënojë të mërkurën 10-vjetorin e tentativës së dështuar të grushtit të shtetit të 15 korrikut 2016 të kryer nga anëtarët e Organizatës Terroriste Fetullah (FETO), e cila la të vdekur 253 persona dhe u përpoq të përmbyste rendin demokratik të vendit, raporton Anadolu.
Duke u paraqitur si një lëvizje fetare ndërsa depërtonte në institucionet shtetërore, përfshirë Forcat e Armatosura Turke, FETO u përpoq të merrte pushtetin përmes një grushti ushtarak pas vitesh organizimi të fshehtë brenda shtetit.
Para përpjekjes për grusht shteti, grupi kreu disa operacione kundër qeverisë, përfshirë përpjekjet për të thirrur për marrje në pyetje nënsekretarin e atëhershëm të Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MIT) Hakan Fidan, hetimet e 17-25 dhjetorit dhe ndalimin e kamionëve të MIT.
Pas fitores së Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AK) në zgjedhjet e 1 nëntorit 2015 dhe duke parashikuar largimin e oficerëve të lidhur me FETO-n përmes vendimeve të Këshillit të Lartë Ushtarak, organizata përshpejtoi planet e saj.
Kreu i grupit të FETO-s, Fetullah Gulen u bëri thirrje anëtarëve të organizatës brenda ushtrisë që të organizojnë një grusht shteti gjatë një paraqitjeje televizive më 19 mars 2016.
Anëtarë të lartë civilë dhe ushtarakë më vonë përfunduan përgatitjet përmes takimeve në Turqi dhe SHBA, ku Adil Oksuz dhe Kemal Batmaz i prezantuan Gulenit planin e grushtit të shtetit përpara se të ktheheshin në Turqi disa ditë para operacionit.
Disa orë përpara grushtit të shtetit të planifikuar, një major që shërbente në Komandën e Aviacionit të Ushtrisë informoi MIT se anëtarët e FETO-s po planifikonin të ndalonin Fidanin. Informacioni iu transmetua zëvendësshefit të atëhershëm të shtabit të përgjithshëm, gjeneral Yasar Guler, i cili informoi shefin e atëhershëm të Shtabit të Përgjithshëm Hulusi Akar.
Akar urdhëroi avionët ushtarakë të kthehen në bazat e tyre, mbylli hapësirën ajrore dhe udhëzoi komandantët të kufizojnë lëvizjet ushtarake. Pasi mësuan se planet e tyre ishin ekspozuar, përpjekja e planifikuar për grusht shteti, e cila ishte planifikuar të fillonte në orën 03.00 të mëngjesit të 16 korrikut, u çua në orën 20:30 të 15 korrikut.
Automjetet ushtarake u vendosën anembanë Ankarasë ndërsa puçistët pushtuan vendet strategjike dhe lëshuan urdhra për ligjin ushtarak. Rreshteri, Bulent Aydin u bë personi i parë i vrarë gjatë tentativës për grusht shteti pasi u qëllua në Shtabin e Përgjithshëm.
Avionët luftarakë F-16 fluturuan në lartësi të ulët mbi Ankara ndërsa ushtarët bllokuan urën e Bosforit dhe urën “Fatih Sulltan Mehmet” në Stamboll. Kryeministri i atëhershëm Binali Yildirim tha se qeveria mbeti në detyrë ndërsa prokurorët nisën një hetim penal.
Pilotët e grushtit të shtetit bombarduan Departamentin e Aviacionit të Policisë dhe Departamentin e Operacioneve Speciale në Golbasi, Ankara, sulmuan kompleksin e MIT në Yenimahalle dhe morën nën kontroll transmetuesin shtetëror TRT për të detyruar leximin e deklaratës së grushtit të shtetit.
Në orën 00:24 të natës së 16 korrikut, presidenti Recep Tayyip Erdogan u shfaq drejtpërdrejt në CNN Turk dhe i bëri thirrje publikut të dilte në rrugë. Mijëra u përgjigjën, duke u përballur me forcat e grushtit të shtetit në të gjithë vendin, pavarësisht sulmeve të përsëritura.
Rreshteri Omer Halisdemir, duke vepruar sipas urdhrave të Komandantit të Forcave Speciale, gjenerallejtënant Zekai Aksakalli, qëlloi puçistin gjeneralbrigade Semih Terzi teksa mbërriti për të marrë Komandën e Forcave Speciale. Halisdemir u vra menjëherë nga ushtarët puçistë shoqërues.
Komplotistët e grushtit të shtetit bombarduan dy herë Asamblenë e Madhe Kombëtare Turke dhe sulmuan objektet e TURKSAT, ndërsa policia rimori kontrollin e TRT-së dhe arrestoi ata që pushtuan transmetuesin. Dhuna vazhdoi deri në mëngjes përpara se forcat e sigurisë të rifitonin kontrollin. Kryeministri i atëhershëm Yildirim autorizoi gjenerallejtënant Ziya Kemal Kadioglu për të rrëzuar avionët e kontrolluar nga puçistët.
Akar u shpëtua nga baza ajrore Akinci dhe me udhëzimet e Erdoganit, pista kryesore e bazës u godit për të parandaluar ngritje të mëtejshme. Në orën 12:57 të pasdites së 16 korrikut, Yildirim njoftoi se përpjekja për grusht shteti ishte shtypur. Grushti i dështuar u mposht brenda rreth 21 orësh përmes rezistencës publike dhe veprimeve të forcave besnike të sigurisë.
Shifrat zyrtare treguan se 253 civilë dhe personel sigurie u vranë. Komplotuesit e grushtit të shtetit mobilizuan rreth 9.000 personel ushtarak, 35 avionë, 37 helikopterë, 246 automjete të blinduara, përfshirë 74 tanke dhe rreth 4.000 armë të lehta.
Gulen, i cili themeloi organizatën në vitet 1960 dhe iku në SHBA në vitin 1999, drejtoi tentativën për grusht shtet të 15 korrikut dhe operacione të tjera nga Pensilvania, sipas autoriteteve turke. Pavarësisht se Turqia paraqiti shtatë kërkesa ekstradimi që mbulojnë 27 akuza, autoritetet amerikane nuk e ekstraduan atë.
Gulen vdiq më 20 tetor 2024, në kampusin Monroe të Spitalit St. Luke në Pensilvani. Vdekja e tij iu konfirmua zyrtarisht autoriteteve turke përmes një dokumenti të përcjellë nga Departamenti Amerikan i Shtetit.
