Riadi kërkon lirinë e lundrimit, por refuzon që Irani të kthehet në arbitrin e Gjirit
Vendimi i Arabisë Saudite për të kërkuar shtyrjen e takimit të planifikuar në Oman për ngushticën e Hormuzit zbulon një dilemë të thellë strategjike për Riadin.
Mbretëria ka nevojë që Hormuzi të rikthehet në funksion për të garantuar lëvizjen e naftës dhe të mallrave, por nuk dëshiron që kjo të arrihet përmes një marrëveshjeje që i jep Iranit një rol vendimtar në përcaktimin e rregullave të sigurisë në Gjirin Persik.
Takimi në Salalah, në veri të Muskatit, synonte të diskutonte mekanizmin e propozuar nga Irani dhe Omani për organizimin e lundrimit në ngushticë, kalimin e anijeve dhe menaxhimin e krizës.
Nuk bëhej fjalë për një negociatë mbi luftën në tërësi, por për një përpjekje për të shkëputur të paktën çështjen e rrugëve tregtare dhe të transportit të naftës nga konflikti më i gjerë.
Megjithatë, Arabia Saudite kundërshtoi disa ndryshime në marrëveshjen iraniano-omane dhe kërkoi shtyrjen e takimit. Për Riadin, problemi nuk është vetëm mënyra se si do të rihapet Hormuzi, por kush do të vendosë rregullat e sigurisë së tij.
Arabia Saudite nuk dëshiron që Hormuzi të shndërrohet në një çështje ku Teherani përcakton kushtet dhe vendet e tjera të Gjirit thjesht i pranojnë ato.
Një skenar i tillë do t’i jepte Iranit një rol të ngjashëm me atë të garantuesit ose arbitrit të sigurisë së një prej korridoreve më të rëndësishme energjetike në botë.
Situata ndërlikohet edhe më tej nga qëndrimi i vendeve të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Bahreini ka hequr dorë nga pjesëmarrja në takim, duke refuzuar të ulet në të njëjtën tryezë me Teheranin për sa kohë nuk janë rivendosur marrëdhëniet diplomatike.
Në sfond qëndrojnë edhe sulmet ndaj mbretërisë dhe tensionet e drejtpërdrejta me Iranin. Për Riadin, ndërkohë, Hormuzi dhe Bab el-Mandebi janë shndërruar në dy pika të së njëjtës dobësi strategjike.
Në lindje, Irani mund të ndikojë mbi trafikun detar dhe eksportet energjetike të Gjirit, ndërsa në jug, Houthit e mbështetur nga Teherani kërcënojnë rrugën përmes Detit të Kuq. Kjo e vë në presion edhe një nga alternativat kryesore saudite ndaj Hormuzit.
Për vite me radhë, Arabia Saudite ka përdorur naftësjellësin East-West për të transportuar naftën nga zonat e prodhimit drejt Yanbu-së në Detin e Kuq, duke shmangur ngushticën.
Por edhe kjo rrugë është bërë më e pasigurt pas sulmeve me dronë ndaj infrastrukturës energjetike saudite, për të cilat janë ngritur akuza ndaj grupeve pro-iraniane në Irak.
Në këto kushte, Riadi nuk dëshiron të krijojë përshtypjen se po negocion nën presionin e sulmeve. Një marrëveshje e shpejtë me Teheranin mund të krijonte një precedent të rrezikshëm: përdorimi i presionit ushtarak ndaj infrastrukturës energjetike dhe rrugëve tregtare si mjet për të fituar lëshime diplomatike.
Por ekziston edhe një llogari më e gjerë sesa kaq. Arabia Saudite dëshiron të kuptojë fillimisht se ku do të përfundojë përplasja mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Nëse Shtetet e Bashkuara dhe Irani arrijnë një marrëveshje të re për luftën ose për Hormuzin, një marrëveshje e veçantë saudite e negociuar sot mund të humbasë vlerën nesër.
Prandaj, shtyrja e takimit nuk duhet interpretuar si dëshirë e Riadit për ta mbajtur Hormuzin të mbyllur. E kundërta është më afër realitetit.
Liria e lundrimit është jetike për ekonominë saudite. Dhe pikërisht për këtë arsye mbretëria kërkon një marrëveshje më të qëndrueshme, më gjithëpërfshirëse dhe jo një zgjidhje që mund të perceptohet si fitore strategjike e Teheranit.
Në fund, negociata e vërtetë nuk ka të bëjë vetëm me kalimin e anijeve përmes Hormuzit. Çështja kryesore është se kush do të ketë fuqinë për të garantuar, kontrolluar, e mbi të gjitha, kushtëzuar sigurinë e Gjirit në vitet e ardhshme. tesheshi
