Madhështia e qiejve që si shumëçka përcjell madhështinë e Krijuesit
Astronomët që përdorin Teleskopin Hapësinor James Webb kanë gjetur një objekt të pazakontë që mund të përfaqësojë një lloj krejtësisht të ri të trupit kozmik, një lloj “ylli me një vrimë të zezë në mes”. Objekti është emëruar MoM-BH-1* dhe ekzistenca e tij mund t’i ndihmojë shkencëtarët të zgjidhin disa nga misteret më të mëdha rreth formimit të vrimave të zeza dhe galaktikave të para.
Një yll që në fakt nuk është një
MoM-BH*-1 duket si një pikë e vogël, shumë e kuqe në imazhet e James Webb. Megjithatë, analiza e detajuar ka treguar se ajo që po shohin astronomët nuk përputhet me sjelljen e një ylli të zakonshëm. Ka shumë të ngjarë të jetë një vrimë e zezë shumë masive e vendosur brenda një reje të madhe hidrogjeni të dendur. Kjo re është aq kompakte sa objekti duket pothuajse si një yll nga jashtë.
Sipas modeleve të studiuesve, vrima e zezë në qendër të saj mund të ketë një masë rreth 100,000 herë më të madhe se ajo e Diellit, ndërsa e gjithë mbështjellësi i gazit shtrihet afërsisht në shkallën e Sistemit tonë Diellor. Dhe këtu arrijmë në pjesën vërtet të pabesueshme. Ky objekt është aq i ndritshëm sa lëshon energji ekuivalente me afërsisht 100 miliardë Diej.
Si mund të duket një vrimë e zezë si një yll?
Vrimat e zeza në vetvete nuk shkëlqejnë, por materia që bie drejt tyre mund të prodhojë sasi të mëdha energjie. Në rastin e MoM-BH*-1, shkencëtarët besojnë se vrima e zezë është e rrethuar nga gaz jashtëzakonisht i dendur. Materia nxehet dhe rrezaton, ndërsa mbështjellësi i dendur ndryshon mënyrën se si duket rrezatimi nga larg. Kjo e bën të gjithë objektin të duket si një yll gjigant i kuq, edhe pse energjia e tij në të vërtetë po nxitet nga vrima e zezë në rritje.
Më në fund mund të kemi një përgjigje për një mister të madh
James Webb ka gjetur një numër të madh objektesh të pazakonta të njohura si “pika të vogla të kuqe” vitet e fundit. Astronomët ende po debatojnë natyrën e tyre të vërtetë. Një mundësi është që këto “yje të vrimave të zeza” mund të shpjegojnë të paktën disa nga këto objekte misterioze.
MoM-BH*-1 është veçanërisht interesante sepse është aq e ndritshme saqë pothuajse plotësisht e tejkalon shkëlqimin e galaktikës përreth saj, kështu që astronomët po shikojnë në mënyrë efektive dritën e vetë “yllit të mundshëm të vrimës së zezë”. Megjithatë, shkencëtarët ende nuk mund të thonë se misteri është zgjidhur përfundimisht.
Nëse konfirmohet, MoM-BH*-1 mund të jetë shembulli i parë i vëzhguar drejtpërdrejt i një lloji krejtësisht të ri të objektit kozmik dhe të na japë një të dhënë të rëndësishme se si vrimat e zeza supermasive arritën të rriteshin kaq shpejt në universin e hershëm. /tesheshi
