Ç’duhet bërë që kjo gjëmë në Lindjen e Mesme të mos ndodhë?
Edhe një herë, Princi i Kurorës Saudite Mohammed bin Salman i besoi Presidentit të SHBA-së Donald Trump se ai do të mbronte Arabinë Saudite. Edhe një herë, Trump e ka zhgënjyer atë.
Javën e kaluar, ndërsa forcat Huthi sulmuan bregdetin e Detit të Kuq të Jemenit, Mohammed bin Salman e telefonoi dy herë Trump-in dhe e nxiti të niste sulme amerikane. Trump refuzoi, duke ofruar inteligjencë dhe duke synuar ndihmë në vend të kësaj.
Mund të spekulohet vetëm pse Mohammed bin Salman priste që Trump të pranonte të mbronte Arabinë Saudite. Princi Salman pati një përvojë të ngjashme me Trump-in në shtator 2019, pas sulmeve në objektet e naftës Abqaiq dhe Khurais në Arabinë Saudite – sulme që SHBA-të ia fajësuan Iranit – Trump-it iu bë presion për t’u hakmarrë kundër Teheranit. Ai refuzoi, duke u thënë gazetarëve se nuk premtoi kurrë të mbronte Arabinë Saudite.
Shtatë vjet më vonë, i njëjti besim vazhdon në Riad dhe Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) deklaron: kur siguria e tyre kërcënohet mjaftueshëm seriozisht, Uashingtoni përfundimisht do të vijë në shpëtim. Por nuk do të vijë.
Pritje të tilla nga Amerika nuk janë thjesht të gabuara. Rendi amerikan i sigurisë në Lindjen e Mesme është i vdekur. Të dyshosh në të do të thotë të rrezikosh sigurinë e rajonit.
Lufta e Iranit zbuloi se mburoja amerikane nuk ishte as e besueshme dhe as efektive. Bazat amerikane në vendet e GCC-së rezultuan të ishin një burim pasigurie, jo sigurie. Ato supozohej të parandalonin Iranin nga fillimi i një lufte kundër GCC-së. Në vend të kësaj, SHBA-të e filluan vetë luftën – pavarësisht kundërshtimit të disa vendeve të GCC-së – dhe në atë luftë, bazat amerikane nuk e penguan Iranin të sulmonte.
Në vend të kësaj, bazat shërbyen si magnet për sulmet iraniane. Sot, ish-drejtori i CIA-s, David Petraeus, pranon se këto baza “nuk janë më të qëndrueshme” për shkak të dëmit të madh që Irani u ka shkaktuar atyre. Amerika nuk mundi t’i mbronte bazat e saj nga sulmet iraniane dhe, si pasojë, nuk mund t’i mbrojë as shtetet arabe të GCC-së.
Krijimi i një Rendi të Ri
Ndërsa ombrella amerikane ofroi siguri për disa vite, rendi që e mbështeste atë – që synonte përjashtimin dhe përmbajtjen e Iranit – hapi rrugën për luftën katastrofike që po dëshmojmë aktualisht.
Por me çdo krizë vjen mundësia. Rënia e rendit të vjetër ofron një mundësi për të krijuar një rend të ri në rajon – një rend që përqendrohet në sigurinë gjithëpërfshirëse dhe kolektive, që hedh poshtë formacionet e bllokut dhe që mbështetet mbi supet e vetë fuqive rajonale, në vend që të garantohet nga fuqitë e jashtme.
Kjo do të thotë të largohemi nga një sistem në të cilin Shtetet e Bashkuara kërkojnë të organizojnë gjysmën e rajonit kundër gjysmës tjetër dhe drejt një sistemi në të cilin shtetet rajonale zhvillojnë institucione për të menaxhuar rivalitetet e tyre.
Shtetet arabe të Gjirit nuk mund të mbeten përgjithmonë të varura nga Uashingtoni.
Turqia, Pakistani dhe Iraku nuk mund të trajtohen si periferikë.
Të gjitha kombet kryesore në rajon – përfshirë Shtetet e Bashkuara – duhet të jenë pjesë e një sistemi që menaxhon krizat, parandalon konfliktet, kontrollon armët dhe ndërton besim, si dhe bashkëpunon në sfidat e përbashkëta si uji, klima dhe zhvillimi ekonomik.
Shtetet rajonale duhet të marrin përgjegjësinë kryesore për sigurinë rajonale, ndërsa Shtetet e Bashkuara mbeten një partner i rëndësishëm i jashtëm – pa shërbyer si garantues i përhershëm ushtarak i sigurisë së rajonit.
Duke pasur parasysh gjendjen midis arabëve, këto ide mund të duken naive. Megjithatë, nëse vendet arabe, veçanërisht Arabia Saudite, duan të ruajnë sigurinë e tyre, rruga është e qartë. Skllavëria ndaj Amerikës i çon ato në shkatërrim të sigurt. /tesheshi
